rmt                                                                                                                                                                                                                        

Filozofi

Letėrsi

Krijimtari Poetė tė rinj Gojėdhana Shqyrtime Lojėra flash Kush jemi  

Ballina

Shkrimtarė Shqiptarė

Histori Kombėtare

Rilindja

Letėrsia Bejtexhiane

Shkrimtarė tė huaj 

Nobelistėt

Foilozofėt Anglofonė

Filozofėt Arabė

Filozofėt e Lindjes

Filozofėt Frankofonė

Filozofėt Gjermanofonė

Filozofėt Grekė

Filozofėt Romakė

Sofizmi

Stoicizmi

Fjalor

Intervista

Portrete tė dalluara

Promovime, Pėrkujtime

Arkivi

Laureta Miftari:



Lidhje tė jashtėme:

Shah - Chess
Cartoon
Le Blog de Nicole.K



 

Zenoni nga Citiumi (Kition)
  (335 - 263/62)

 

FILOZOFĖT GREKĖ

 

Zenoni nga Citiumi (335-263/262) lindi nė nė qytetin e vogėl Citium nė Qipėr. Dijmė se ėshtė themeluesi i shkollės stoike  dhe se ishte i njohur me nofkėn Fenikasi. Bir i njė tragtari tė pasur, edhe ai filloi me tregti porse y zhyt nė humbje tė mėdha prandaj ngriti dorė e u tėrhoq. Reth vitit 310 p.e.s. largohet nga vendlindja dhe vendoset nė Athinė. nga  Kėtu i ndjek mėsimet e cinikut Krates,  megarikut Stilponit dhe akademistėve ksenokratit e Polemonit.

Pas pėrafėrsisht dhjetė vjetėsh, Zenoni, filloi tė ngrej shkollėn e vet nė vend publik, qė ishte Portiku i pikturave (Stoa Puakile) nga rrjedh pra edhe  emri i shkollės Stoicizmi.

Ėshtė vėshtirė tė ndėrtojmė njė pasqyrim tė qartė mbi idetė dhe edukimin qė shtjellonte Zenoni, pasiqė nuk na ka ngelur gati asnjė shėnimm i shkruar. Janė  shkrimet e nxėnėsit e tij Krisipit nga tė cilat mėsojmė se detyra morale, kontrolli i vetvehtes dhe harmonia me natyrėn ishin parimet kryesore tė etikės stoike tė doktrinės sė tij. Ndėr nxėnėsit tjerė me famė nė kėtė kohė ėshtė edhe mbreti i Maqedhonisė Antigon Gonatasi.

I veshur me dituri tė gjithanshme, Zenoni iu pėrvesh ngritjes sė virtytit tė luhatur nga Epikurienėt, dhe rimėkėmbjes e tė vėrtetės sė damkosur nga Skeptikėt. Ndau shkencės nė tri lami kryesore :  Logjika, Fiziologjia dhe Morale. Dy tė parat nė thelb, pėr te janė vetėm pėrgatitje pėr tė pėrqafuar tė tretėn qė ėshtė nėnkuptohet nė kėtė rast edhe mė madhorja.

Nė logjikė, trajton kriteret e sė vėrtetės dhe thot se ēdo ide e ynė e ka nismėn nė ndonjė ndjenjė. Nė fiziologji (Shkenca e natyrės)  ndanė botėn si dhe njeriun nė dy principe : njėra pasive,  qė ėshtė materja dhe ajo aktive qė ėshtė arsyja. Sa i pėrket Moralit, ai kėrkon nėnshtrimin rregullave tė pėrmendura se janė ligj hyjnor dhe jep kahjen e tė ndjekurit tė natyrės. Ai nuk pranon asnjė hirė e tė mirė tjetėr pėrveē virtytit kėshtuqė, ngritet nė personalitet  tė urtėsisė sė lartė gjer nė hyjnim.

Pėrndryshe nga Zenoni sot na kanė ngelur vetėm titujtė e disa veprave si : Jeta sipas natyrė, Natyra Njerėzore, Detyra Fjalėt dhe Pasionet. Sa i pėrket ēeshtjeve qė trajton, na i njohim nga shkrimet  e Ciceronit, Senekės e Plutarkut. Pėr jetėn e tij mėsojmė nga Diogjen Laersi.

Zenoni vdiq nė moshė shumė tė shtyrė rreth vitit 262/63 p.e.s. i adhuruar  nga tė gjithė.  

* * *

Disa citate mė tė njohura tė Zenonit :

  • « Njeriu ka dy veshė e njė gojė, pėr tė dėgjuar dy herė mė tėper se qė flet. » 

  • « Bukuria ėshtė njė tirani e shkurtėr. »

 

 


Demokriti
Empedokli
Gorgias
Herakliti
Orfeu
Parmenidhi
Pitagora
Protagora
Talesi
Zenoni nga Elea
Sokrati
Aristoteli
Platoni
Zenoni nga Kitioni



Ballina

 

 


Ballina                                                                                                                                                                                            Kreu i faqes