Shefqet Dibrani, VIRTYTE E VISARE”

Erudicioni i realiteteve historike, dhe trajtesa të tjera (Zvicër 1990-2002)

Botoi Shtëpia Botuese “FAIK KONICA” Prishtinë 2010, faqe 324.
ISBN: 987-9951-06-330-2

 * * *

NGA PARATHËNIA:

VISARI KULTUROR DHE PIKËPAMJA LOGJIKE E INTERPRETIMIT

Libri që po i afrohet lexuesit është i sajuar kryesisht nga referate të përgatitura për tubime dhe manifestime të shumta që janë mbajtur kudo nëpër Zvicër, dhe madje edhe më tej nëpër vendet e Evropës Perëndimore, kryesisht gjatë viteve 1990 - 2002.

Herë pas here këto shkrime dhe trajtesa janë zgjeruar e janë përmirësuar, duke iu përshtatur rastit e çastit kur janë përdorur, me ç’rast ka pësuar forma, por jo edhe përmbajtja.

Një numër i caktuar i këtyre shkrimeve kanë pasur fatin e krijimeve popullore, pasi janë bartur e transmetuar nga qyteti në qytet duke mos u ditur sajuesi, përkatësisht autori i tyre. Por ndjej një lloj ndjesie edhe vet si sajues dhe formues i këtij koncepti, pasi (disa raste) materialet e shfrytëzuara kanë qenë relativisht të kufizuara, gjë që sipas etikës krijuese do të ishte më mirë të citoheshin burimet.

Por siç thamë, shkrimet janë shkruar “ad’hoc”, sa për të përmbushur një obligim për një ngjarje që duhej lexuar në manifestim rasti. Ishin ato vite përplot jetë e gjallëri, përplot dinamizëm sa dita e mbulonte ditën me ngjarje e bëma të reja. Tani nga kjo distancë kohore i shoh ato zhvillime si një proces i domosdoshëm, kurse publikimi i këtij lloj angazhimi publicistikë më duket si dëshmia më origjinale e asaj platforme, e atij koncept që kam ndjekur për t’u shërbyer bashkatdhetarëve, për t’iu afruar atyre sa më shumë shkrime me vlera të qëndrueshme, që me kalimin e kohës janë shndërruar në një lloj platforme që qesin në pah kahen e angazhimeve të mia edhe në këtë fushë publike.

Tani kur po e kompletoja këtë libër ishte e pa mundur të rikthehesha në atë kohë për t’i gjetur ato burime për t’i cituar si duhet, e pse jo edhe për t’i avancuar mendimet e vlefshme a idetë e vjela nga të tjerët. Sigurisht po të ndodhte një gjë e tillë, tani do të ishte mrekullia, do të ndjehesha më rehat dhe më i lehtësuar, madje krejtësisht i liruar nga barra e ndonjë mëkati të rastit, që ka mundur të më përvidhet në mënyrë klandestine pa qenë i vetëdijshëm për një gjë të tilla.

Janë këto, disa nga arsyet e forta që më frenuan për t’i ngritur këto shkrime dhe trajtesa në nivelin e shkrimeve me bazë shkencore. Në anën tjetër ishte një nostalgji për t’i lënë këto shkrime në nivelin e një hulumtimi publicistik, pasi libri shoqërohet me interpretime të fuqishme logjike, për ngjarje dhe bëma të caktuara, të cilat pavarësisht nga keqkuptimet mund të interpretohen edhe kështu siç kam bërë unë në raste të caktuara që mund të hasen lehtësisht edhe këtë libër.

Shikuar me një sy kritik këto shkrime paraqesin një platformë të angazhimeve të mia në fushën e politikës, dije këto që i kam investuar për vite me radhë kryesisht në kuadrin e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK), dhe me kalimin e kohës këto angazhime u shndërruan në vlera reale, pikëpamje këto që qesin në pah edhe një virtyt tjetër me prirje dhe qasje “protoniste” për të bërë shërbime të mira.

Do të ishte mëkat nëse këtë erudicion kaq të kujdesshëm, këto përpjekje të shumta të mos i orientoja në shërbim të shoqërisë, veçmas të mërgimtarëve, qoftë në fushën e politikës dhe të organizimit, qoftë në fushën e kulturës e të jetës sonë në përgjithësi, gjë që si synim ka konotacione tejet pozitive dhe qëllime të mira. Por mëkat edhe më i madh do të ishte po sikur nuk do t’i publikoja dhe këto interpretime të mbeteshin të shkapërderdhura sikurse gjethet e pemëve në një vjeshtë të tendosur.

Këto virtyte që i kam fituar nga përvoja jetësore janë rezultat i një angazhimi të gjatë, dhe i mbështetjes së pa reshtur nga miqtë dhe bashkatdhetarët që më kanë shoqëruar. Ndikimi i tyre për t’i orientuar këto koncepte në shërbim të shoqërisë dhe kombit në përgjithësi është mbase evident.

Libri VIRTYTE E VISARE, ndërtohet mbi dy koncepte të dukshme: Në të parin është një program pune për t’iu shërbyer bashkatdhetarëve me shkrime dhe dije të kësaj natyre, kurse në konceptin e dytë (që është i integruar brenda tekstit, si një lloj nënvetëdije), mund të përfshihen të gjitha qasjet logjike për ngjarje dhe data që mund të interpretohen edhe më ndryshe se sa në tekstet tona të historisë e të shkencës, madje disa sish më duket se duhet të rishikohen qoftë në aspektin historik e qoftë në atë shkencor. P.sh. “7 Marsi - Dita e Mësuesit”, përkatësisht “Shkolla e parë shqipe”, ose te nocioni “shkja”, a te “rripi ortodoks” në mes orientit e aksidentit, “Mbetja e Shqipërisë në lindje”, qëllimet e “invazionit fetar” e shumë interpretime të tjera mjaftë të mundshme që paraqiten jo si tezë, por si një mendim logjik i interpretimit.

Gjithsesi ky visar kulturor është një program pune që më ka përcjell për vite të tëra dhe mbase më ka mëkuar me kuraje dhe vullnet për të punuar dhe për t’u angazhuar në shërbim të një qëllimi të mirë. Prandaj e shohë të udhës që edhe në këtë përmbyllje të ritheksoj se çdo lajthitje e mundshme profesionale vjen si rezultat i një qëllimi të mirë, por jo si tendencë e qëllimshme. Ndoshta është kjo e vetmja arsye që më ka detyruar të bie në gjunjë e të rrëfehem para Zotit dhe Robit për mëkatin e bërë?... Nëse me të vërtetë edhe në këtë mënyrë kam bërë ndonjë mëkat?!...

***

PËRMBAJTJA  E  LIBRIT

PARATHËNIE, 7

-        Visari kulturor dhe pikëpamja logjike e interpretimit, 7

KAPITULLI I PARË

I. INTELEKTUALI NË SPROVË, 13

II. SAKRIFICAT E INTELEKTUALIT, 19

III. INTELEKTUALI NË MES DILEMAVE, 25

IV. PARAQITJA PUBLIKE E INTELEKTUALIT, 31

V. POZITA E INTELEKTUALIT NË MËRGIM, 37       

VI. KUR FLASIM PËR UNITETIN, 45

VII. STRATEGJIA E DURIMIT, 53

VIII. LIRIA ËSHTË UTOPI PA SHTET ETNIK, 57

KAPITULLI I DYTË

GJURMËVE HISTORIKE TË SHKOLLËS SHQIPE, 63

-      Hyrje, 63

-      Hapësira etnike dhe ajo e ngulimeve ku flitet gjuha shqipe, 70

-      Çështje historike: (Shek.X-XVII), 73

-      Shkollat e para shqipe, 84

-      Shkollat shqipe para dhe gjatë Rilindjes Kombëtare, 90

-      Shkolla shqipe në periudhën e Pavarësisë, 97

-      Shkolla shqipe mes dy luftërave Botërore, 100

-      Shkolla shqipe në kohen e sundimit socialist, 102

-      7 Marsi, Dita e Mësuesit, 106

-      Shkolla dhe arsimi shqip në Kosovë, 112

-      Tradita e shkollës shqipe në mërgim, 120

-      Shkolla shqipe e mësimit plotësues në Evropën Perëndimore, 129

-      Pjesa përmbyllëse, 139

-      Literatura e përdorur, 143

KAPITULLI I TRETË

PERSONALITETI I NJË GRUAJE

AJO DHURONTE KODIN E SHPRESËS

KULT ME RËNDËSI PËR FORMIMIN E PERSONALITETIT TE NJERIUT

KAPITULLI I KATËRT

ROLI DHE RËNDËSIA E FESË NË SHOQËRI TË HAPUR, 161

-        Feja në shërbim të kombit, 161

-        Edukata fetare e fëmijës, 163

-        Toleranca e feve, 168

-        Qëndrimi parimor ndaj fesë, 170

-        Luftërat dhe feja, 178

-        Ushtrimi i fesë në diasporë, 179

KAPITULLI I PESTË

KLUBET DHE SHOQËRITË SHQIPTARE, 185

-        Organizimet e para të klubeve dhe shoqërive shqiptarëve, 185

-        Emigracioni politik pas Luftës së Dytë Botërore, 202

-        Kolonia shqiptare në Turqi, 208

-        Arbëreshët e Italisë, 213

-        Shqiptarët në Greqi, përkatësisht Çamët, 215

-        Diaspora shqiptare në Evropën Perëndimore, 217

KAPITULLI I GJASHTË

LUFTËRAT E SHQIPTARËVE PËR PAVARËSI, 229

-        Territori etnik, 229

-        Historiku i luftërave për pavarësi, 232

-        Dardanët bënë luftëra të gjata, 234

-        Principata e Arbrit, 235

-        Krijimi i shtetit shqiptar, 237

VIT I MENDËSISË SË RE SHOQËRORO-POLITIKE TË KOSOVËS, 243

PROGRAMI NACIONAL I LIDHJES SHQIPTARE TË PRIZRENIT, 251

“2 KORRIKU 1990” I PARAPRIU PAVARËSISË SË KOSOVËS, 257

IDEJA PËR PAVARËSINË E KOSOVËS, 267

MË “7 SHTATOR 1990” U SHPREH VULLNETI I POPULLIT, 277

NGJARJE QË I PARAPRIU SHPËRBËRJES SË JUGOSLLAVISË, 283

KUSHTETUTA QË VULOSI FATIN E KOSOVËS, 289

DITA E FLAMURIT, 293

ISMAIL QEMALI - ATDHETAR I SHQUAR, 301

SIMBOLIKA E NJË DITE, 307

QËNDISTARJA E FLAMURIT KOMBËTAR, 309

ARDHJA E GJERGJ KASTRIOTIT – SKËNDERBEUT NË PRISHTINË, 313

SHËNIME PËR AUTORIN, 320

PËRMBAJTJA, 321