|
Dashuria si gjendje e ndjenjė
shpirtėrore, pėrballet si edhe tė gjitha fenomenet natyrore, me dy
lartėsi kundėthėnese tė skajshme, lumturinė e harenė si
kulminacion i mirėqenies dhe nė pjesėn tjetėr; tė rėndė e tė ndėrlikuar
shpirtėrisht qė shoqėria si dhe shkenca nuk i ka dhėnė e as nuk i
jep rėndėsinė adekuate se gjithėmonė nė mentalitetin e njeriut
ndarja nga personi i dashur, merret si dobėsi e zija, ankthi, zemėrimi
e pikėllimi nė raste tė kėtilla jo qė nuk merren seriozisht por
edhe janė objekt talljesh. Dikur dhe sot gjithashtu, vdisej pėr
dashuri pa u brengosur kush mė parė. Vdisej nė dyluftim, nė vrasje e
vetėvrasje pa patur ndonji pėrkrahje gjatė kohės sė pikėllimit qė
do tė ndihmonte daljen nga rruga pa krye. Mashkuj dhe femra tė pėrvujtur
tė lėnė nė zi, pasi akoma dhe sot, vdekja e sėmundjet e ndryshme
kanė mbėshtetjen mė tė madhe nė krahasim me dhimbjen e dashurisė qė
merret si dobėsi po edhe turp. Mbisundon njė pėrbuzje dhe egėrsi
ndaj kėsaj ēėshtje dramatike njerėzore. Pėrderisa nė ēdo kėnd
gjejmė literaturė si tė zėmė dashuri, si ti afrohemi femrės /
mashkullit, si tė bėjmė dashuri; akti paraakti dhe pasakti seksual,
nuk gjejmė asgjė si ti pėrballojmė humbjes sė dashurisė,
ndarjes, shkunorėzimit. As egzistojnė qendra prevencioni e kėshillimi
psikologjik e shoqėror. Nė ēdo kėnd tė shoqėrisė gjejmė pėrplot
mashkuj e femra tė helmosur, tė mbushur plot hidhėrim e helm gjer nė
agresivitet ndaj rrethit e vetvetes. Tė ngelur tė « duarthatė »
para pikėllimit, tė ngelur tė vetmuar, njerėzit kalojnė netė nė
pagjumėsi e nė disa raste ėshtė mė vėshtirė ti bėhet ballė
vdekjes se sa jetės sepse ajo duket si shpėtimtare e vetme.
Jashtėzakonisht i ndėrlikuar
dhe nė pjesėn dėrmuese tė rasteve dėshprimi nga dashuria e ikur ėshtė
i paparapashėm. Pas dhėnies sė madhe shpirtėrore, pas planeve tė
lumturisė e jetės sė hareshme, pason ndarja qė nga njėra palė pėrjetohet
si humbje e sensit tė jetės sė mėtejme dhe rrokullisje e ēdo gjėje
qė vlen mė tutje. Ngarkesa rėndohet aq mė tepėr me ndjenja tė
pėrēmimit, tė hedhjes, tė fajit, tė paaftėsisė. Tjetri akoma ėshtė
aty, gjallė; e takojmė pa mos patur mundėsi ti afrohemi; po e
shofim gjithashtu me dikend tjetėr
Pa dashur tė hy nė
psikologji a psikiatri sepse as qė ėshtė fushė e imja, do tė kėrkoj
tė jap njė zgjidhje se si ti bėhet ballė zisė qė pėrjeton
subjekti nė vetminė mė tė madhe. Ėshtė e udhės sė pari tė
ngrihen njė seri konstatimesh tė gjendjes egzistuese. « Jam vet
dhe ēduhet tė bėj nė favor timin »; ėshtė kjo gjėja e
parė nga e cila duhet nisur e kėrkuar mėtej. Pas kėsaj, ėshtė shum
e rėndėsishme qė pėsuesi ti kėthehet vetes duke kėrkuar atė qė
ndjen dhe jo atė qė vuan nė vetvete. Pikėllimi ėshtė aty por a ka
qėllime tė afėrta pėr tu realizuar? Cilat janė gjėrat qė
preokupojnė sot? Cilat janė momentet qė ngjallin dėshira dhe
emocione tė reja? Cilat ishin dhe mund tė jenė argėtimet jashtė
sferės sė dikurshme tė pėrbashkėt? Me kalimin e momenteve
traumatike, pra qė nė ditėt e para, duhet kėrkuar shenja trupore qė
sjell vuajtja e shkaktuar me ndarjen nga personi i dashur. Njė lėmsh nė
bark, kėmbė tė kėputura qė dridhen ndoshta, tharrje tė fytit ose
rrahje tė zemrės. Kėto janė disa elemente fizike trupore tė cilat
duhet parė dhe jo ti jepet shtėrngatave tė trurit se ai nuk ndalet
sė prodhuari kujtime tė mira tė pėrjetuara sė bashku. Nėse edhe
nuk arrihet lehtė tė largohen kujtimet e hareshme, atėherė duhet
medoemeos tė pėrkujtohen momentet kur nuk shkonte edhe aq mirė. Pėr
tė ju larguar mė lehtė dėshprimit nga dashuria e humbur, duhet
gjithashtu tė shifet mundėsia e njė afrimi drejt njė situate tė re
afektive, pra, duhet patur parasyshė se pėrkdhelja ėshtė ilaēi mė
i mirė pėr dalje nga errėsira. Lėshimi pe para kokėfortėsisė
emocionale sjell shėrim tė plagėve dhe kėshtu personi gjenė kėnaqsinė
e jetės sė re, me person tė ri.
Rrethi shoqėror-miqėsor
dhe mundėsitė profesionalėve pėr ndihmė
Sa i pėrket problematikės sė
pikėllimit nga dashuria, duhet ditur nė pikė tė parė se bota rreth
nesh ka tendenca tallėse e kjo jo vetėm sot por qė nga kohėrat mė tė
lashta. Jemi tė pėrmbytur me sentenca e fjalė therrėse pėr tė pėrvujturit
nga dashuria. Shum lehtė thuhet se "njėri/a shkon tjetri/a vjen".
"Hej a bjen burri (gruaja) nė kėtė hall pėr grua (burrė)"
ose "Gra (burra) ka plot, sa tė ta doj qefi". Kėto
janė disa thėnie tė cilat subjekti i pėrjeton si satirė e pėrulje.
Nė vuajtjen mė tė madhe, dėgjon fjalėt se nuk ėshtė burrė (grua)
e kjo i jep akoma ndjenjėn e dobėsisė dhe turpit shoqėror. Kjo sa
vjen e e rėndon mė tepėr gjendjen dhe e mbyll kaptinėn e mundėsive
tė hapjes ndaj tė tjerėve. Bisedat bėhen tė trishtueshme e pikėllimi
rritet. Kjo ėshtė edhe njė fakt tjetėr se duhet kėrkuar mbėshtetje
emocionale gjė qė shėron mė sė miri plagėt e zemrės. Sa i pėrket
ndihmės profesionale, ajo ėshtė gati e pakapshme sepse, si qė pėrmenda
mė parė vuajtja dhe tmerri shpirtėror i lindur nga shpartallimi i
dashurisė pėrjetohet si diēka e turpshme dhe vėshtirė subjekti kėrkon
ndihmė adekuate profesionale. Njė mundėsi ndoshta shum e dobishme do
tė ishte hapja e qendrave pėr bashkėbisedim ku nė prezencė psikologėsh,
sociologėsh e kėshilltarėsh familial, personė qė pėrjetojnė njė
zģ e pikllim tė mund tė bisedojnė nė mes vete, tė shpalojnė
ndjenjat dhe format se si pėrballojnė e si pėrjetojnė ditėt e zisė
e kjo do tė ngrinte pa dyshim, moralin dhe forcėn pėr kėndjellje.
|