Historikisht shiquar, çdo gjuhë, mes tjerash është e pasuruar me fjalë të huazuara nga  popujtë fqinjë e me gjërë. Mirëpo për sa herë që huazimi kalon në rrezik, gjuhtarët dhe pushtetet  ngriten në mbrojtjen e fjalorit të tyre. Me këtë rast vlen të përmendet Louis XlV si dhe themeluesi i Turqisë moderne Kemal Atatürk. Po e përmend edhe Portugalinë si shtet që ndaloi me ligj pagëzimin e fëmijve me emra të huajë..., shtetet e Skandinavisë...  Frankofonët kohët e fundit shpallin konkurse mjaftë tërheqëse në shtyp e media tjera ku bëjnë thirrje për të gjetur përkthime sa më të mira të anglikanizmave e fituesit fitojnë një shumë të hollash dhe hyrje për koncerte të këngëtarëve më të njohur. Zgjodha një titull nga shtypi i përditshëm zvicran (11.07.08) sa për ilustrim dhe për të vënë në pah rëndësinë e mbrojtjes dhe kultivimit të gjuhës amëtare. "Traduisez les anglicismes qui colonisent notre langue" (Përktheni anglizmat që kolonizojnë gjuhën tonë). Ja edhe fjalët që propozohen për përkthim nga Fondacioni për Mbrojtjen e Frengjishtes (FDF): burn-out, coming out, dhe e-learning. (Provoni pra në shqip!)...

Personalisht nuk kam njohuri të ketë në botë një popull që nuk ndërton sisteme  dhe ligje mbrojtëse  nga pushtimi i gjuhës me fjalë fare të panvojshme. 

Në rastin tonë, pra shqipes tonë të bukur, që njihet si një ndër gjuhët më të vjetra në botë, nuk jemi në gjendje ta mbrojmë nga përdhunuesit, nga të diturit e rrejshëm si që janë një numër i madh i gazetarëve dhe gati të gjithë politikanët tanë. Këta dy grupe janë rreziku më i madh dhe gati i pandalshëm i ndotjes së fjalorit dhe i shprehjes shqip.
Përkundër këture dy grupeve gjuhëshkatronjëse janë një numër më i gjërë  poetësh të cilët vazhdojnë me krenari ta ruajnë   hijeshinë e shprehjes shqip dhe shpresoj se këmbëngulja e tyre një ditë do të sjellë frutet e saj.

Zëvëndësimi i panevojshëm i fjalëve shqipe me të huaja, përpos që tjetërson dhe bastardhon gjuhën ajo çpërbën unin kombëtar dhe kënaq ca ideolog kundërshqiptarë që u munduan ta rradhisin ilirishten dhe pasardhësen e saj shqipen në gjuhë latine.

Dëshira për tu dukur i madh, dhe shum i ditur në politikë dhe gazetari, dy qarqe me ndikim të madh, brënda dhjetë vjetësh sajuan një shqipe franko-italo-anglo-gjermane... dhe shqipen e bukur të shqiptarëve të rëndomtë e krenarë e quajtën (dhe akoma e quajnë) “gjuhë arkaike”, pra gjuhë e vjetëruar!

Askush sot nuk kërkon një përmbytje me fjalë të reja (neologjizma) të prodhuara për të zëvendësuar fjalët e huazura et të shqipëzuara se kjo nuk është zgjedhje dhe është e dëmshme nëse insistohet me çdo kusht në këtë gjë. Por kjo nuk don të thotë se duhet ti përjashtojmë kryekëput mundësitë e krijimit të fjalëve të reja se ato janë pasojë e zhvillimit shoqëror në të gjitha lamitë e jetës. Sot është me rëndësi jetike për gjuhën tonë ti ndalojmë e parandalojmë fjalët që nuk sjellin asgjë të mirë, as në të shprehurit e bukur e as në estetikë. 

Sot lavdëruesit e vetvehtes nuk çkurorëzohen më se nuk janë “arkaikë”; ata divorcohen dhe si e don ligji, para divorcimit ata nuk ndahen nga njëri tjetri – në shoqëri apo në bashkëshortësi..., ata separacoh(f)en.

Mëtej do lavdërues akoma, do të na duken më të aftë, më të bukur dhe më të drejtë kur të na flasin shqip, dhe kur ta quajnë veten kryetar në vend të pres(se)i-dent(s), kuvendarë në vend të parle(et)ment-arë, pakicë apo shumicë në vend minorancë apo mazhorancë...

Bëra pak satirë në ca reshta vetëm për të pasqyruar panevojshmërinë e përdorimit të fjalëve të huaja dhe ndoshta ti largoj nga snobizmi të “mëdhenjtë” e politikës dhe mediave. Njëherit,  gjuhëtarë të vertetë shqiptarë duhet dhe kanë për detyrë kombëtare të ngrejnë zërin e tyre në mbrojtjen e gjuhës sonë të bukur. Në mbrojtjen e gjuhës, do ta quaj, gjuhë e staneve të Merovës, të Gurgurnicës dhe fshatrave të bjeshkës për rreth... Ta mbrojmë gjuhën që flitnjim dhe lexonim gjer para pak vitesh...dhe... të shpejtojmë (apo spidojmë po qe se doni) në këtë  mbrojtje sa nuk është bërë tepër vonë...

rm