|
Viteve tė fundit katastrofat
natyrore sikur nuk ka tė ndalur dhe po marrin njė hapėsirė tė
skajshme ēdo herė e mė shum. Sivjet njė zinxhir « befasishė »
u vėrsulėn mbi rruzullin tokėsor. Temperatura tė larta tė papara
dhe zjarr gjigantesk nė Rusi, Greqi, Portugal; pėrmbytje nė Pakistan
e shėmbje dhe rėshimė dheu-baltė nė Kinė e mos tė numėroj thatėsitė
e trazirat tjera tė kėtyre dy muajėve qershor 2010, gusht dhe fillim
shtatori. Toka sikur ėshtė dobėsuar e ėshtė bėrė e ndjeshme ndaj
fenomeneve tė veta. Rajone tė ndryshme janė tė prekura shpesh nga
thatėsi, pėrmbytje apo zjarre tė mėdha nuk
ka dyshim, por ndryshimet qė pėson klima nga pakujdesia dhe pangopshmėria
e njeriut pas pasurimit, shėnon ndryshime tė mėdha nė nė barazpeshėn
e rėndomtė dhe merr proporcione tė padurueshme tė pėrgjithėshme
tokėsore. Dhe nuk ėshtė vetėm ngritja e temperaturės, kėtu hyjnė
edhe ndėrtimet e pakontrolluara tė vendbanimeve nė vėnde tė
ekspozuara pėrmbytjeve e kjo rritė numrin e dėmeve e sidomos tė
viktimave njerėzore. Nė kinė, pėrgjatė lumin Heilong janė ngritur
mbi 1000 hidrocentrale vetėm nė pjesėn e epėrme tė tij, e pra balta
vrasėse ėshtė pasojė e saj, e shpyllėzimit
dhe shfrytėzimit tė pakujdesshėm tė minierave. Nė Rusi u bė
tharrja e moēaleve pas asnjė plan tė mirėfilltė. Atje edhe mė parė
ka patur zjarre tė mėdha por aty ishin edhe kufijtė natyror qė ndėrpritnin
pėrhapjen me pėrmasa qė rėndė mund tė kontrollohen. Nė Pakistan ngrihen vendbanime nė vėnde
lehtė tė pėrmbytshme nga shirat dhe dalja e ujėrave nga shtrati; nė
ujėrat detare tė ShBA-s, vajguri ndytė natyrėn me muaj...
Kėto pakujdesi tė tepruara e
nė mėnyrė brutale e tė
pandėrprerė hapėn rrugė pėr rritjen e tragjedisė tė kėsaj vere.
Pyetja tash bėhet se a janė kėta katastrofa thjeshtė rruga e fatit nė
botė ose nė kėtė ka dorė edhe njeriu ?! Si qė pėrmenda mė
lartė, njeriu luan njė rol ndoshta minimal por nėpėr vitet qė
kalojnė, ndryshimet rriten e komplikimet marrin hov tė pandalshėm.
Shkencėtarėt janė tė kujdesshėm nė pohimet e tyre por vėnė nė
pah rritjen mesatare vjetore tė temperaturės
dhe rritjen e dioksidit tė karbonit (CO2) nė natyrė. Ndėr ta, « Raporti
Meadows » shpesh i ka vėnduar nė pah
njė seri problemesh qė ndikojnė dhe ēojnė drejtė njė
katastrofe me dimenzione gjithėshkatėruese.
Pėr konfirmim tė mospėrgjegjėsisė
sė njeriut, ėshtė viti 2010, dėshmitar i dėshtimit tė Konferencės
sė Kopenhagėnit ku blokadat e shteteve tė pasura si dhe atyre nė
zhvillim e sipėr lėne tė kuptojmė se edhe
Konferenca e Kankunit qė do tė mbahet nė dhetor 2010 do tė
jetė njė dėshtim i plotė.
Nuk mund tė lė pa pėrmendur
« historinė » e gripit H1N1
pėr tė cilin u politikanė tė tė gjitha niveleve et tė gjitha
shteteve nė botė, pėr njė epidemi mė tepėr hipotetike kurse asesi
nuk mund tė lėvizin njė hap mė serioz nė parandalimin e ndotjes sė
natyrės dhe kėshtu parandalimin e rritjes sė temperaturės nė botė.
Nga kjo vijmė nė konkludim se njeriu duket se shum pak kujdeset pėr
mesin natyror e kjo, do tė shpaguhet nė ndonjė mėnyrė. Natyra nuk
ėshtė mė nė gjendje ti pėrballoj dorėt e njeriut qė e ndyjnė
nė ēdo hap. Pasojat kemi filluar ti ndjejmė viteve tė fundit dhe
pa njė mobilizim tė sinqert nga tė gjitha palėt, nuk do tė ketė
dalje nga katastrofat qė kėrcėnojnė tė jenė gjithėmonė mė tė
egra e mė shkatrimtare.
rm |