|
Oh
sa kam
dėshirė
tė lundroj pa ndėrpre nė freskinė e Oqeanit Poezi!
Duke
filluar nga koha e ndryshimeve tė ndėrtimit shoqėror, u hap njė mundėsi
e re nga e cila pėrfituan nė njė mėnyrė tė gjithė e kėtu kur bėhet
fjalė pėr poezinė, vėrej se publikimi i librave arriti njė rritje tė
jashtėzakonshme prandaj po them se pėr kėto njėzet vjet u botuan mė
tepėr se gjatė tėrė kohės tė pas Luftės sė II Botėrore e
ndoshta kėtuØ, mund tė pėrfshihet edhe periudha nga 1912 45.
Kjo
flet se poezia ėshtė pėr tė gjithė, ėshtė gjuhė qė e duan poetėt
dhe lexuesit, e duan tė rij e tė moshuar. E kanė dashur qė nga kohėrat
mė tė lashta. Njerėz qė nuk kanė dijtur tė lexojnė kanė dėgjuar
me ėndje tė ju lexohet njė poezi. Njerėz tė pashkolluar mėsonin pėrmendsh
vargje duke dėgjuar kur tė tjerėt u lexonin. Poezia nuk ka dhe nuk
duhet tė ketė labirinthe tė pakuptueshme edhepse ka poashtu vargje qė
nga disa herė janė tė shkruara nga poetė pėr poetė por edhe ato si
qė nėnkuptohet, janė tė kuptuara sė paku nga njė «kastė»
lexuesish. Sidoqoftė rruga e vetme pėr ta kuptuar poezinė ėshtė
dashuria ndaj saj dhe shpirti qė ajo pėrmban nė vete; ai shpirt
qė poeti ia jep asaj e me tė ngjallė inspirim te lexuesi. Them te
lexuesi sepse ai duhet tė jetė i mishėruari me vargun e poeti tė
jetė mishėrues, ngjallės i flakave emocionale e emocionuese. Lexuesi
nuk shef, nuk dėgjon e nuk perjeton pėr ēdo ditė ndodhi e pėrjetime
prekėse, pėr ato ėshtė poeti me fuqinė e aftėsinė e tij, krijon
dhe ia shėrben dashnorėve tė vargut. Ka plot tė drejt shkrimtari
francez Alphonse Toussenel kur thot : «Femra ėshtė poezia,
mashkulli ėshtė proza». Poezia me tė vėrtetė ėshtė pėrkėdhelėsja
dhe joshėsja mė e bukur e shpirtit.
Poeti pra,
ėshtė ai i cili i gjallėron ndjenjat e fjetura tė publikut, ai i
cili e zbukuron botėn, ai qė bėnė tė lind loti nė syrin e terrur,
ai qė ngren o ul ritmin e zemrės mė tė ngurt... Kėtė e bėnė me
vallen e fjalės, rimėn e ritmuar ose me involvimin e prerjeve tė
vargut qė ndalin pėr njė ēast frymėmerrjen pėr tė kapur mė sė
miri imazhin nė tė.
Poezia ėshtė
gjinia mė sensuale e letėrsisė nė tėrėsi. Ajo krijon ballin letrar
tė njė populli dhe vetėm pas saj rradhiten prozatorėt qė do tė thot se
pa poetė tė mėdhenj, askush nuk mund tė krenohet se ka romansierė tė
mėdhenj. Poezia ėshtė ajo qė posedon magjinė e gėrmės, rrokjes e
fjalės. Natyrisht, nė kėtė kontekst, roli vendimtar ėshtė i
poetit. Filozofi i njohur Emile Chartier thot nė njė rast: "Poet
i vėrtetė ėshtė ai qė gjen idenė duke kalitur vargun".
Ajo pra ėshtė dhe duhet tė jetė gjithėsesi, kryqėzim magjepsės i
fjalėve qė e sublimojnė jetėn dhe ushqejnė ndjenjat.
|