Etimologjikisht, elegji do të thotë këngë vaji. Elegjia është vjershë lirike që përgjithësisht shpreh keqardhje, dhimbje jete, sidomos ato të dashurisë, kalim i kohës, melankoli e vdekje. Ajo në kohët moderne, dallohet në pikë të parë nga përmbajtja kurse në fillimet e saja (shek –VII, Kalinos e Tirte) fjala « elegia » përcaktonte vetëm  formën dhe është poemë trishtimi me strofa dyvargëshe (heksametër/pentametër) me përmbajtje të ndryshme: moral, luftë, politikë doke etj. Ajo është e mbushur me këshilla, politike, morale si dhe me këshilla nga mitologjia. Në këtë periudhë pra, në plan të parë janë mesazhet e drejtuara që do të thotë se autori ose UNI janë të pavërejtur. Poema fillonte shpesh me lavdi që më poshtë përcillej me dhëmbje, dëshprim për prind, të afërm, komb, vendlindje, luftëtarë e atdhe. Nganjëherë elegjia nuk kishte vetëm zë ankimi e vaji, ajo shërbente për ngritje të guximit në momente të vështira si që e hasim shpesh në këngët e Tirteut.

Vetëm në shek. e -III (me Kalimakusin, Filetasin dhe romakun Teqinesko) elegjia fillon të përmbaj dyvargëshin me dhëmbje e trishtime dashurije të UNIT.  Por kjo akoma nuk është elegji me përvijime të mirëfillëta në kuptimin e sotëm. Karakteristikat të cilat do vazhdojnë gjatë gjithë kohës me shum pak ndryshime, do të fillojnë me poetët latinë ndër të cilët më të njohur janë Galusi e Tibuli. Në kohën e Renesansës në Europë, elegjia merr formën tematike me ndjenja shpirtërore vetanake. Hareja e dashurisë por e përmbushur me mundimet dhe të gjitha pelinet e saj, mërgimi, malli, koha e shkuar, melankolia dhe friga nga vdekja. Sidomos melankolia është e prekshme gati gjithë kohës, e shoqëruar me butësi të fjalës që në thelb është ankesë. E tillë është elegjia në pjesën më të madhe të saj e çdo gjë tjetër është në shërbim të UNIT, tjetri, natyra, e tërë bota. Vet titulli (në pjesën më të madhe të elegjive) përcakton burimin e vuajtjes (vuajtjeve) të autorit i cili kërkon gjithashtu nëpërmjet ndërtimit teknik të harmonishëm dhe simetrik, me rimë e ritëm zëresh t’i jep përshtypje të bukurisë tablosë së idealeve dhe pastërtisë që kërkon, e ai, kërkon të kaloj e tejkaloj fatkeqsitë e veta, fundërrinat e jetës dhe tmerret e saja. Poeti ëndërron arritjen e pastërtisë ideale nga edhe shpesh shërbehet me fytyra dhe ngjarje mitologjike. Fajësimi konstant i dikujt e i diçkafit, dhe tonet e ankimit të përhershëm, elegjisë edhepse nuk ia marrin forcën dhe vlerën e artit e bëjnë atë tejet patetike.

Në shek e XX e këndej, poetët vazhdojnë të shkruajnë elegji mirëpo përveç temës se melankolisë nuk ka mbetur asgjë e përbashkët me kohët e përparshme. Brendia më nuk i referohet patjetërshëm natyrës. Ndërtimi gjithashtu nuk është më në rend të ditës pasiqë autori shum pak kujdeset për harmoni e rregulla teorike.

Në gjuhën shqipe, gjithashtu u shkruajtën shum elegji e ndër ta, më e lavdishme për kah bukuria dhe brendia prekëse, është kënga «Vaje» e Çajupit e shkruajtur dhjetë vjet pas vdekjes së bashkëshortes Eugénie-së.

Vaje

I

Që ditën që vdiqe, që kur s'të kam parë,
lotet që kam derdhur s'më janë dhe tharë!
Shumë vjet u bënë, sot u mbushën dhjetë,
që kur më ke lënë dhe s'të shoh në jetë!
Në ç'kopshte me lule ke qëndruar vallë?
S'të vjen keq për mua? S'te vjen mall për djalë?
0 ëngjëll i bukur, mos mëno në botë,
kthehu të të shomë, të na mbeten lotë.
S'rrojmë dot pa tynë, ti si rron pa neve?
Motemot që rrojtëm bashkë, s'më urreve.
Atje. tek rri janë qipariz' e varre. ..
Kthehu të të shomë, mos na le për fare!
Mos na le të gjorë, me zemër të ngrirë,
kthehu të gëzohesh kur të shoç tët birë;
E ke lenë foshnje, tani u bë burrë,
s'arrite ta rritje, s'të ka parë kurrë!
Për ty shumë herë çoç do të më thotë.
po s'mund t'i përgjigjem, se më mbytin lotë:
Kthej kokën mënjanë dhe vështroj përpjetë,
duke psherëtitur te zot' i vërtetë.
0 zot i vërtetë, s't'erdhi keq për djalë,
kur i more mëmën dhe më le të gjallë?
Të më keshe marrë, do të qe më mirë
dhe të rronte mëma, të rriste të birë.
Me se rrojnë foshnjat? Ç'i rrit çilimitë?
Dashuria e mëmës dhe përkëdhelitë.
0 zot, të jam falë, mos më le të mjerë,
dërgom' Evgjeninë ta shoh dhe një herë!
"Pse s'kuvëndon mirë, more punëbardhë,
cili vdiq njëherë dhe prapë ka ardhë?
Gjith' humbasën gruan, mëmën e babanë,
po ata që mbetën si ti nukë qanë:
të vdekurin lotët s'e bien në jetë,
po lutu dhe falu të rriç djalën vetë.
Doje drit, o qiell, more dritën time
dhe më mbushe jetën plot me hidhërime!
Tani rroj pa shpresë, ndaj s'dua të rroj,
se dhe perendine tani s'e besoj!

II

Diten e vitit të parë
U be qiameti i math:
nga dëbora që ka rarë
faqez e dheut u zbarth.
Cingërim' errësirë,
jashtë veriu pëllet,
bie bor' e breshërirë
dheu duketë, si. det!
Është natë, nat' e zisë,
Vetëtit edhe gjëmon,
një ëngjëll i perëndisë
dergjet sëmur' e rënkon!

Ka tri dit' që po mundohet
dhe me vdekjen qërton,
po vdekja s'do të mërgonet
se shpirtin e saj kërkon!
Perëndi, lëmë të gjallë,
po lutetë mëm' e mjerë,
të mund të rrit këtë djalë,
s'ka një javë që ka lerë.
Kush do ta marrë ta rrisë?
Jetim qysh do të rrojë?
Kush do t'i japë të pijë,
si unë kush do ta dojë?
Kush do ta dojë Stefanë?
Më ndje, o zot i vërtetë.
se Stefani ka babanë
dhe do ta rritijë vetë.

* * *

Në vijim, zgjedhje e shkurtër e autorëve më të njohur botëror të elegjive të rradhitur sipas kohës kur kanë jetuar:

Callinosi (shek. VII p.e.r., poet grek), Elegji
Tirteu (shek. VII p.e.r.), Embateria
Soloni (-640 -558)
Teqinesko (-433 -388, poet romak), Mjerime
Filetas (-340 -290, poet grek)
Kalimaku (-315-240, poet grek), Zanafillat
Tibuli (-50 -19, poet latin), Elegji
Propersi (-47 -15, poet latin), Elegji
Ovidi (-43 à 17, poet latin), Të trishtuarit
Aktali (640-709, poet arab)
Abbas Ibn Al-Ahnaf (748-808, poet arab).
Du Bellay (1522-1560), les Regrets
Camoens (1524-1580, poet portugez)
Edmund Spenser (1549 ou 1552-1599, poet anglez)
La Fontaine (1621-1695), Élégie aux nymphes de Vaux.
Edward Young (1683-1765, poet anglez), Netët.
Thomas Gray (1716-1771, poet anglez)
Salomon Gessner (1730-1788, poet zvicëran)
Goethe (1749-1832, poet gjerman)
Alphonse de Lamartine (1790-1869, poet francez), Meditime.
Shelley (1792-1822, poet anglez), l'Adonaïs.
Pouchkine (1799-1837, shkrimtar rus)
Alfred de Musset (1810-1857, poet francez), Netët.
Rilke (1875-1926, shkrimtar austriak)
Juan Ramon Jiménez (1881-1957, poet spanjol), Elegji
Bertolt Brecht (1898-1956, shkrimtar gjerman)