|
Duke filluar nga vitet e pas
Luftės sė Dytė
Botėrore, nė Lindje si dhe nė Perėndimin e Evropės, fillon fushata e
barazimit tė gjinive nė jetėn shoqėrore e me kėtė pra edhe nė
shkollomin e tyre. Nė fillim, krejtė kjo ēon nė
njė zhvillim tė mirėfilltė tė gjeneratave tė reja nė tė dy
sistemet kryesore politike tė kohės dhe nuk dallohet ndonjė ndarje
problematike nė mes gjinive. Kjo periudhė pėrfshinė njė kohė tejet
tė shkurtėr. Fillon diskriminimi qė nė blokun komunist do tė
jetė mė i dukshėm qė nga vitet e pesėdhjeta ku me dashje apo pa
dashje, fillon tė manifestohet kjo veti e dėmtimit tė mashkujve qė nga
klasat mė tė ulta, nė fillim me dėshirė tė emancipohet femra e
mėtej, duke filluar diku nga klasa e shtatė dhe e tetė e mėsimit tė
detyrueshėm, gjejmė ēarje serioze seksiste qė ushtrohet nga njė
numėr i punėtorėve tė arsimit. Kur them seksiste kam ndėrmend
dukurinė e shėndruar nė seksizėm nė mėnyrė jokoshiente duke u
bazuar nė politikėn e thėnė: ėshtė vajzė, ta ndihmojmė pasiqė nuk
ka mjaftė prej tyre tė shkolluara..." Dua tė them edhe se nuk mund
tė pėrjashtojmė krejtėsisht seksizmin ordiner nė raste tė ndryshme
qė ndodhin e qė janė poshtė lartė tė nohura mė. Vet fakti se
ndihmohej femra nė mėnyrė globale, ėshtė mė diskriminim dhe
seksizėm. Nė shkollat e mesme problemi ishte akoma mė i dukshėm dhe ky
fenomen sot ėshtė nė fazėn dramatike nė dėm tė mashkujve.
Nė perėndim situata ka marr vėndė-vėnde njė kahje
krize pedagogjike e psikologjike. Sa kam mundur tė njihem pėr kėtė
ēėshtje, mė seriozisht ėshtė hapur njė debat nė Zvicėr ku
"bumi" filloi me afirmimin (interview nė Tages-Anzeiger) e
pediatrit dhe profesorit shum tė respektuar Remo Largo ku flet pėr
"diskriminim sistematik tė djemve". Nė kėtė kontekst i tė
njėjtit mendim ėshtė edhe autori I "Kleine Machos in der
Krise" qė pohon se djemtė, pasiqė shkolla ka mė shum vėshtirėsi
me ta sepse janė mė tė zorshėm ngase funkcionojnė nėpėrmjet
provokimit pėr tė gjetur vėndin e tyre. Kjo ėshtė edhe shkaku i
lėnies pas dore dhe kėshtu, "fabrikim" i kryenėēesisė dhe
ndarjes nga shkolla sepse aty vėshtirė e gjejnė vėndin e tyre. Nga
kjo, nė shkollat e mesme dhe studime, nė shum shtete tė perėndimit
numri i vajzave sillet nga 60% gjer mė 70%. Do tė them se kjo tendencė
e rritjes sė numrit nė dėm tė djemve pėrfshin edhe pjesėt e lindjes
pra edhe trojet shqiptare. Pėrpos kėsaj, rritja e trupit arsimor me
femra, shkakton gjithashtu njė reagim negatif nė formimin e mashkujve.
Ata nga vet natyra janė tė ndryshėm nga femrat nė disa aspekte dhe
ėshtė gati e pamundur njė edukim total nė frymėn e zgjidhjes sė
problemeve rinore, tė them nėn "diktatin"e edukimin nė
frymėn femėrore, problem ky i lidhur edhe me kulturėn e njohur
("burri ėshtė burrė") qė akoma ēon peshė tė madhe jo
vetėm tek na por nė mbarė botėn.
Pėr tė ju shmangur kėtij problemi serioz qė
shkakton divergjenca dhe trauma tek tė rijtė e qė mė vonė prodhon
numėr tė madh delikuentėsh, duhet hartuar projekte tė shėndosha
pedagogjike me tė cilat arsimi do ti largohet njė diskriminimi, tani mė
serioz sė pari me formimin dhe informimin e rregullt tė trupit arsimor
nė kėtė drejtim si dhe hapjes sė njė diskutimi mbi mundėsinė e
ndarjes sė klasave, sė paku, nė fillim pėr ata qė e dėshirojnė
kėtė. Njė pėrcjellje statistike e kėtij lloji tė shkollimit
paralelisht me shkollimin e pėrzier do tė tregoj nėse me tė vėrtetė
klasat e ndara qė nė kohė tė fundit e kėrkojnė numėr pėr ēdo
ditė mė i madh prindėrish, pedagogėsh dhe psikologėsh nė botė, do
tė jetė mė i suksesshėm. Kjo metodė krahasuese, ka rrėnjėt e veta
tanimė nė disa vėnde nė botė dhe duket se rezultatet janė pozitive.
Ėshtė me rėndėsi qė kjo iniciativė, nė rast mungese tė interesit
nga ana e pedagogėve (disa herė tė fjetur) tė nis nga vet prindėrit
qė njėherit do tė jetė jo vetėm mbrojtje e djemve tė tyre, por edhe
mbrojtje e tė dy gjinive sepse zvoglohen nė minimum mundėsitė e
fitimit tė notave pėr hatėr "se je vajzė" ...
|