Filozofi
     dhe
letërsi

__histori kombëtare, vështrime, debat__

 
 

 

 

Portal -  28.8.2014

   

Adem Zaplluzha - katër tregime poetike nga libri “Fjetëm njëqind shekuj”
 
 
 

 

 

MË MIRË TË HESHTIM SESA TË FLASIM

    

       Po deshe preki me gishtat e tua lastarët që lëshohen si ujëvarë nga mendimet e mjegullave. Ti je shumë i ri që të shikosh  mbrapa, kur të zënë thinjat mund ta kthesh kokën e të shikosh se si kanë kaluar ditët e tua nëse kanë qenë tuat.

       Të kujtohet u dashurove në udhëkryqin e memories, ishte një ditë jo e zakonshme ti ecje rrugës ose i puthje ninullat egërsisht, ashtu siç puthet luleshpata kur i çelë sytë pranvera

       Sonte po mjaullinë kjo natë. Ndoshta nuk i ka mbetur asnjë shpresë, te fanari dëgjohej vaji i një qemaneje të vjetër, dëgjohej kah dëneste uji në përqafimin e dallgëve.

        Asnjë pikë loti nuk paska mbetur në horizont. Merimanga e zezë që njëqind vjet po thurë një rrjetë të tejdukshme ku janë duke u mbytur të gjitha llojet e insekteve si ato me shtatë sy po ashtu edhe insektet pa sy.

             Po më brengos kjo dyndje e peshqve fluturues.  Qe disa shekuj një anije po qanë pranë molit, qajnë edhe pulëbardhat kur tërbohet deti. Diku në brigjet e Jonit notojnë mbi bardhësirën e shkumës drurë të kalbur dhe dërrasa të njoma. Një njeri i ka lëshuar dizgjinët e mendimeve dhe mediton për ditët e humbura., për ato çaste që kanë mundur të jetojnë si bari mishngrënës në kujtesën e guaskave.

Një kërrabë sa e vjetër po aq edhe kokëforte  vjen nga lashtësia dhe i përqesh  lisat që pikojnë dhembje prej shtreze. Në syrin e kujt u mbytën anijet.

     Frynte një erë e çmendur nëpër dhembjen e dallgëve, frynte dhe nuk kishte të pushuar. Një njëri që e kishte kaluar moshën e tretë shikonte se si rritej bari në kujtesën e brishtë të ditës.

    Shikonte dhe nuk ngopej së shikuari. Kishte një nostalgji për ditët e humbura andaj edhe e kthente kokën mbrapa, thua se i kishin mbetur të gjitha çastet e pa përjetuara. Sa herë që e kthente kokën mbrapa dëgjohej zëri i gërnetës e cila vajtonte si një kërthi.

   Sonte vetëm heshtja ka të drejtë ta ngriti zërin kundër të kaluarës , vetëm ajo dhe duart e saja mund të notojnë nëpër ajrin e brymtë të mbrëmjes së vrarë kush e di se nga cila dorë e cila sa herë që e gjuan gurin fshihet pas fjalëve më të mirë që mund të dalin nga shpirti i përdhosur i njeriut.

      Tani më asgjë nuk di, nëse themi vetëm një fjalë gjuha na mbytet në dallgët e çmendura të mendjes. Më mirë është të heshtim se sa të flasim, edhe nëse na dëgjohet zëri i grithur, çka pas asaj zhaurime mendimesh të tejdukshmërisë së ujit, kur valët ujore shndërrohen  në kristale tingujsh ne bëhemi statuje prej bryme dhe kalojmë në anën tjetër të mendjes.

     

 



 

FËMIJËRIA E KAFSHUAR   


 

Kur e kaplonte malli i fëmijërisë ulej në dy gjunjë dhe u merrte erë luleve që gjendeshin nëpër vazot e thyera të kopshtit. Kështu e shuante zjarrin e shpirtit me nostalgjinë që ndjente për atdheun.

        Ky burrë më duket se iku prej atdheut kur i prenë plepat në fshat, thonë se kur prehet plepi vdes një burrë, me të vërtet ky njeri e ndjen vdekjen e vet në shpirt, kudo që takohet me ndonjë lule gjunjëzohet dhe merë erë derisa të mbetet pa frymë.

       Herë ,herë me një mallëngjim të pashoq bisedon me çdo lule, bisedon dhe ofshan. Një gur stralli i fundoset në shpirt dhe një gur i del nga shpirti. Sa lehtësohet po aq edhe rëndohet, bëhet plumb, nuk mund ta lëvizësh dot nga vendi, ngjan që t’i përngjaj arkivoleve të plumbta.

    Kur e pyesim se nga është më besoni nuk di se nga cili burim pikoi në tokën tonë, cili ishte fati e cila fatkeqësia që është duke e përcjellë deri në këtë gjendje.

    Kur ndalet të bisedojë me lule domosdo i pyet se nga kanë ardhur, mos janë vallë nga vendlindje e tij? Ato heshtin, hesht edhe ai burrë i thinjur, sa herë që lakohet kah toka i kërcasin eshtrat, dridhet i tëri , thua se në trupin e tij të lodhur po ngjanë një tërmet i madh.

     Kalimtarët pyesin se kush është ky njeri që aq shumë i do lulet, pyesin dhe sa kureshtarë po aq edhe indiferent kalojnë tej trotuareve ku nëpër vitrinat e qytetit zhvishen kukullat e dyllta,

     Zhvishet shpirti i shqyer i njeriut që i do lulet sa edhe atdheun, sepse nëpërmjet luleve, nëpërmjet aromës së rrënjëve , besa edhe të gurëve kontakton me vendlindjen dhe me fëmijërinë e kafshuar.






 

QERSHOR I ACARTË   


 

       Ai ecte rrugëve si një somnambul. Ecte dhe mendonte. I kishte hapur të dy sytë krah më krah, por mbyllë mendjen. Si mund të ecën njeriu nëpërmjet mjegullave me mendime tejet të mjegullta.

      Herë shikonte pëllumbin duke fluturuar e herë korbin, më duket se nuk dallonte cili ishte pëllumbi e cili korbi.

      Ky njeri asgjë nuk dallon as letrat e dërguara me erën, kurrë nuk i çelte zarfet që i përngjanin kaltërsisë së qiellit, i donte zarfet me ngjyrë dheu pak si të vrugëta e pak si të murrme.

        Poshtë në lagjen e evgjitëve i pëlqente një muzikë e cila nuk dallohej shumë prej muzikave të tjera, më duket se i pëlqenin zërat e plakave dhe gurgullima e ujit kah derdhej në shtambat e vjetra.

       Këtij njeriu i pëlqenin t’i shkundte pemët nëpër avllitë kur qeshnin nuset me moshën e shtyrë të qershive sa që sa më shumë ishin në moshë aq më tepër jepnin fryte.

     Këtu çdo gjë ndodhte si nëpër përralla, edhe shiu vinte me lot prej kristaleve dhe nënat qe disa vite nuk i kanë krehur flokët, sot kishin dalë në rrah dhe  i shikonin pasqyrat në shkumën e ujit të turbullt.

         Tej kujtesës së portokalltë  ky shi i tejdukshëm kishte një pamje të mermertë, herë duket i bardhë e herë e ndërronte ngjyrën me shamitë e nuseve kur loznin vallen e shpatave.

         Vallja e cila e përkujtonte ardhjen e burrave nga ushtritë e huaja, disa ktheheshin të shëndosh e disa të gjymtuar si në mendje po ashtu edhe në shpirt, andaj kjo valle e përmotshme duhej të lozej mu si atë ditë kur përcilleshin dhe kur ktheheshin djemtë nga luftërat që bënin vetëm për të huaj, kurse për vete nuk kishin kohë prej plagëve.

         Sot herët në mëngjes era ka filluar t’i mbjellë ullinjtë. Nën peshën e djersës ofshajnë hijet  dhe nuk pushojnë kurrsesi.   Ofshajnë mjegullat, retë kanë nisur të stivohen nëpër gardhet e fshatit, diçka e zezë po përgatitet mbi kokën e fshatit, diçka e tmerrshme po kalon nëpër ajrin e brymtë të mëngjesit.

    Një korb i zi paralajmëroi me krakëllima të pandërprera ardhjen  e një kohe që kahmos ishte përgatitur por lindja ishte e rënd dhe nuk erdhi.

        Ja, sot mbi çatitë e fshatit kanë zbritur disa lloje pëllumbash dhe korbash, ato që sjellin letra dhe ato që bartin kufoma nëpër shtëpitë e ardhacakëve.

     Lehte pa ndërprerë edhe qielli, një mjegull rrinte mbi kokën e fshatit dhe nuk largohej, kjo i përngjante përrallave të vjetra, ato përralla që ishin ogurzeze dhe nuk na tregonin asgjë të mirë .

     Një laraskë mbante në shqep një grusht zjarr dhe fluturonte mbi mjegullat e vrara të Kosovës, pas saj fluturonin grumbuj skeletesh dhe kafkash.

       Kam të ftohët. Në qenien time po ngrihen kujtimet ky qershor i acartë po i shkund flokët e vdekjes mbi fushat e gjera të Kosovës, po i shkund krakëllimat e mjegullave nga flokët e thinjura të shakullinës.



 

NUK MUND TË JESH TI


 

      Nuk di, nëse nxiton me mendje të mbyllur a mund të mbërrish me i zënë hapat e erës që galopon nëpër kujtesën e xhadesë.

     Atë ditë binte shi i rreptë, jo shiu i kristaltë por ai shi i tejdukshëm , shiu që i përngjante xhameve të kujtesës dhe që thyhej sa herë që stërkalat takoheshin me ullukët e vjetër

      Qyteti si një plakë ogurzezë mbante në kokë një shami pa ngjyrë, sa herë që e hidhte hapin,ndërrohej edhe ngjyra e shamisë.

    Atje poshtë nën urë, dëgjohej lehje qensh, lehnin edhe njerëzit,algat,myshqet nuk kishte mbetur asgjë pa e imituar lehjen e erës. Një mallkim thua se fshihej nën urat e Lumëbardhit, fshihej pas një hijes që i përngjante njeriut.

     Ky njeri herë dukej si një skelet e herë si një sfinks prej mermeri dhe ishte herë në gjendje ujore dhe herë në gjendje të ngurtë që mund të depërtonte deri në gjumin e dallgëve.

     Nuk di por një njeri fshihej pas tjetrit dhe që të dy këta njerëz fshiheshin pas një pasqyre që e nxirrte herë pas here një gjuhë të ngurtë që i përngjante gjuhës së ftohtë të gjarprit.

     Mes këtyre kolonadave të mermerta disa qindra vite nuk çelin lulet, as kandrat nuk kalojnë këndej pari, kur ti kalon kij kujdes, sa herë që e hedh hapin një hije të përcjell deri te lumi, ose pa vetëdije ti e përcjell hijen deri te burimi i saj.

    Kështu këtu  njerëzit dallojnë nga fluturat, ose i përngjajnë merimangave të zeza, dhe sa herë i zë uria e hanë vetveten deri në zhdukje.

       Nëse kaloni këndej pari, kini kujdes prej luleve mishngrënëse sa ora ju kapërdin juve dhe kujtimet e juaja që në disa raste nuk kanë kurrfarë vlefte,

      I mbani në mendjen e juaj sepse nuk keni ku t’i hidhni.

       Po që se i hidhni në ndonjë kontejner të zbrazët, zbrazeni edhe ju, shkoni prej një vitrine deri te ajo tjetra me kukulla të vdekura, dhe jeni më të zbrazur se sa që ishit te vitrina paraprake.

 Asnjë kontejner nuk i pranon, ja pra, kjo është ajo vlera e juaj për të cilën s’kam se çfarë të ju them sepse ju e dini më mirë se unë vlerën e një shpirti që ka humbur para lindjes së juaj.

     Ti nuk mund të jesh ti as uni i yt i sëmur nuk mund të jetë një pjesë e jote.

     Ju të dy jeni aq larg njëri tjetrit sa që kurrë nuk mund të takoheni mes veti edhe nëse i mbani të hapura sytë dhe mendjen, po ju them ju jeni shumë larg njëri nga tjetrit,  ti je Nadiri kurse uni yt i sëmurë Zeniti.

 


 

SHPIRTI YT I PATHYER


 

Kosovë ç’të shkruaj për ty, lëkura e ime e shqyer ka një mall të pashuar, qanë si fëmijë pas lodrave të humbura qanë dhe nuk men, vajton edhe e kaluara e ime e hidhur tok me mua.

Më duket se i përngjaj mjegullave, nuk kam as të kaluar e as të ardhme, që të dyja këto po më rrinë në kokë si një oreol i pavlerë ose më mirë me thënë si një saç i përskuqur prej dielli.

Kah do që e kthej kokën pas meje mbetet një zbrazëti, një det i pa kaluar malli dhe pikëllimi, sa herë që e qes hapin aq më shumë i afrohem theqafjes.

Tani më nuk marr frymë, një copë ashti më ka mbetur në grykë dhe nuk mund ta nxjerr me asgjë, një hije e së kaluarës herë e zgjon të sotmen e herë të djeshmen.

Dy njerëz jetojnë në mua me unin tim të dyshimtë, sa herë që e hedh hapin e parë  njëri aq herë rrohet tjetri.

Kush janë këta që po më përcjellin, edhe në ferr do vijnë pas meje, jetojnë në çdo hap timin si hija ime e sëmurë? Kush janë këta?

Më dalin parasysh plepat e prera dhe varret e shkulura , qohet peshë e kaluara dhe si makthi i zi ma zë frymën.

Kjo poemë tmerri qe njëqind shekuj është duke galopuar nëpër mjerimin e sokakëve, këtu qepenat ka kohë që janë lëshuar në gjysmë shtize, zanatlinjtë nuk kanë mall për asgjë, as nuk hanë e as nuk pinë .

     Një kërthi atje te rrapet asgjë tjetër nuk di përpos të dënesi si shiu  i vjeshtës

      Kosovë çfarë të mbeti nga plagët e tua? Sa herë që i lëpinë ato rriten si dallgë deti dhe të marrin pas veti.

       Nuk jam në gjendje të kuptoj , athua vallë është duke të pikuar truri ose nga shpirti po të kullojnë varët që i përngjajnë atyre të Gjergjit .

      Hingëllima e gjokut dëgjohet në shtatë fshatra, nga çdo mëgojëz buron një lloj loti që s’shërohet me asnjë bar, thonë se këtu çdo gjë i përngjan dhembjes.

    Sa herë që i lëpive plagët, nga shpirti yt i pathyeshëm fluturoi përtej shtatë qiejve i vetmi zog i shenjtë, Ai dykrenori i atdheut tënd që kurrë nuk bëri gjumë në shtratin e plagëve të huaja por në shtatin e plagëve veta...

Filozofi
 
dhe
letërsi
 

 

 

 

histori
tradita
vështrime
debat

 

 

 

 

citate
intervista
letra hapura
botime reja
 

 

 

 

 
 
 

Filozofi
         dhe letërsi

|Citate dhe proverba| |Citate sipas autorëve| |"Xhevahire" nga Reis Mirdita|

Altruizmi-Egoizmi Dashuria Edukata Gruaja Mali Natyra Qesëndi
Arsimimi Dashuria (II) Ëndërrat Humori Mëdyshja Ndryshimi Rrena
Art-Dhunti Dashuria (III) Fëmijët Imagjinata Miqësia Nga-fëmijët Skamja
Besimi Dashuria (IV) Filozofia Inteligjenca Mosha Nga-Vizitorët Vetitë
  Dituria Fjalëbutësia Jeta Motivimi Optimizmi Vjedhja
  Drejtësia Frymëzimi Lakmia Muzika Paqa Xhelozia
      Lotët   Paragjykimi Të-pandara
      Lumturia      
____histori kombëtare, vështrime, debat, politikë, letra të hapura____ © Të gjitha të drejtat e rezervuara.
Copyright © 2007 [ http:// www. filolet.com ] Tous droits réservés.
Révision : 28 nov. 2012 14:06:32 +0100 .