| John
Steinbeck lindi mė 1902 nė Salinas tė
Kalifornisė (Californie), nė gjirin e njė familje
gjermano-irlandeze. Ėshtė nana e vet ajo qė i mbolli
dashurinė ndaj librit, ndėr tė cilėt John-i i ri mė sė
shumti preferonte Dostojevskin Milton-in dhe Thomas Malory-un. U
nderua me Ēmimin Nobel pėr Letėrsi mė
1962.
Pa
mėsimeve fillestare dhe kolegjit, ai filloi studimet e biologjisė
detare pranė univerzitetit tė Stanfird-it gjatė gjashtė vjetėve
por nuk diplomoi asnjėherė me siguri nga shkaku se mendonte qė
kjo nuk ka asnjė rėndėsi pėr te nga fakti se donte tė bėhej
shkrimtarė. Ai mė kishte publikuar disa shkrime nė shtypin e
univerzitetit.
Nė
vazhdim, punoi njė kohė shum tė shkurt si gazetar i "The
American" dhe kėthehet nė Kaliforni sepse dėshironte tė
merrej me disa zeje tė vogla tė cilat i linin mė tepėr kohė tė
lirė t'i konsakronte shkrimit.
 Mė
vitin 1929, botoi romanin e parė, si qė thonė biografėt e tij
« tė parė tė vėrtetė » por qė fatkeqsisht nuk
pati spak sukses. Nė tė vėrtetė nuk arriti as ti mbuloj
harxhimet e botimit. Pas kėsaj, ai edhe dy romane tė tjera :
"The Sea of Cortez" dhe "To a God
Unknown" qė gjithashtu nuk ngjallėn ndonjė interes te
lexuesi e as te kritika. Por me daljen nė dritė tė « Tortilla
Flat », Steinback-u filloi tė bėhet i njohur. Nė kėtė roman,
ku flet pėr njė familje ameriko-meksikane qė dashuronte jetėn,
u pa qartė se bėhet fjalė pėr shkrimtar me talent dhe nga ky
moment, filloi ngjitja e tij drejt famės.
Nė
ndėrkohė nis tė merret pėrsėri me gazetari por duke ruajtur
njė rol specifik « gazetar-shkrimtar » pėr New York
Herald Tribune, gjatė kohės se Luftės sė II-tė Botėrore si
dhe luftės nė Vietnam.
Romanet
e tij mė tė njohura flasin pėr tema tė ndryshme, kėshtu psh.
Nė "Amerika dhe amerikanėt", portretizohet Amerika,
tokė e paradokseve, mandej vijnė : The Grapes of Wrath,
Cannery Row, Of Mice and Men dhe East of Eden.
Pėr
shkrimin e "The Grapes of Wrath", Steinbeck-u bėri
pėrgatitje tė jashtėzakonshme. Gjatė tėrė vitit 1936,
vizitoi dhe mblodh informatat e nevojshme nėpėr tė gjitha
kampet e emigrantėve nė Kaliforni. Nė fund, ky libėr zgjoi
shum reagime gjer edhe nė vet kongresin amerikan. Edhe regjisori
i famshėm John Ford qė realizoi kėtė vepėr nė film ndryshoi
rrėnjėsisht verzionin e shkruar duke i dhėnė njė pėrfundim
optimist me aplikimin e New Deal de Roosevelt-it.
Vepra
e Stenback-ut ngjalli interes tė madh edhe tė tė mėdhejt e
kinematografisė. Katėr romane
iu adapatuan pėr film nga regjisorėt mė tė njohur
amerikanė : Elia Kazan, John Ford dhe Alfred Hitchcock.
Sa
i pėrket jetės private, Steinback-u, pas dy martesave tė
pasuksesshme, u martua pėr sė treti pati njė djal i cili u
hospitalizua qė nga mosha 7 vjeēe pėr shkak tė pėrdorimit tė
tepruar tė codeinės dhe do tė luftoj tėrė jetės kundėr
alkoholizmit dhe drogės gjersa vdiq mė 1991. Steinback do tė
flas pėr kėtė nė veprėn autobiografike "The Other Side
Of Eden"
Autori pati edhe ngatėrresa me FBI, gjė e cila mohohet nga disa
biografė por nuk duhet tė harrojmė se romani The Grapes of
Wrath u prit shum mirė nga shtypi komunist nė botė, mandej
vet ai ishte lexues i rregullt i tė pėrditėshmes komuniste
"The Daily Worker" e kėsajė i shtohej edhe fakti se
gruaja e tij ishte komuniste e pėrbetuar. Mė nė fund, Steinback
merrej si i dyshimtė edhe nga fakti se pat vizituar Bashkimin
Sovjetik. Ai kėtė udhėtim e bėri pėr qėllime letrare ;
shpresonte tė gjente njė pėrfytyrim mė tė afert me jetėn kėtu
dhe nė kėtė mėnyrė tė jetė sa mė objektiv mbi komunizmin nė
librin qė pėrgatiste tė titulluar "A Russian Journal"
(1948). Kėto janė disa nga rrethanat tė cilat bėjnė tė
dyshohet se FBI seriozisht dhe me tė vėrtetė po pėrcillte
autorin.
Vdiq nga njė krizė e zemrės nė dhetor tė vitit 1968
nė New York. Libri i tij "The Acts of King Arthur
& his Noble Knights" qė flet mbi legjendat arturiane dhe
bujarinė e saj, u botua pas vdekjes, mė 1976.
Pėrktheu dhe adaptoi: Filolet
|
