|
Heinrich
Böll
lindi me 21 dhjetor 1917 nė Köln nė njė familje paqėdashėse
dhe vet si i ri iu kundėrvua partisė nacionaliste dhe angazhimit
nė Rininė Hitleriane gjatė viteve tė tridhjeta. Filloi si shegėrt
bibliotekist dhe studjoi nė kėtė kohė gjermanishten nė
qytetin e lindjes derisa e mobilizuan nė Wehrmacht mė 1939 dhe e
dėrguan nė Francė, Hungari, Rumani dhe BRSS. Mė 42-shin
martohet me Anne-Marie Cesh dhe sė shpejti pėrsėri u dėrgua nė front ku
plagoset disaherė dhe zihet rob nga amerikanėt (1945)
tė cilėt e liruan mė nėntor tė vitit dyzet e pesė.
Pas
kėtyre pėrjetimeve, filloi tė merret me shkrime kėshtuqė nga 1949
publikon sė pari romanin « Treni ishte nė kohė »,
mandej « Udhėtari », « Nėse shkon nė Spa ? », « Ku ishe
Adam ? », « Fėmijėt e tė vdekurve »
(roman, 1954) si dhe disa novela. Nga fillimi i vitit u1951 u bė
i njohur dhe numėrohet si njė ndėr shkrimtarėt mė tė mėdhej
gjerman tė viteve tė pas luftės.
Böll,
nga 1947 ishte anėtar i Grupit 47 dhe qė nga kėtu realisht
filloi ngjitjen e tij drejt majave tė letėrsisė »gjermanė
dhe botėrore. Shkrimet e tija pohuese ndaj shpresave tė ardhmėrisė
dhe kritikat e rrepta ndaj tė ashtuquajturave mrekullira gjermane tė ndėrtuara
mbi kultin e fitimit dhe pasurimit qė ēonin shpesh nė shpėrdorim
tė skajshėm tė demokracisė dhe e shėndronin atė nė
demokraci perverse. Nė kėtė kahje janė rrėfimet :
« Vdekja e Lohengrin-it » (1950), « Ditari
Irlandez » (1957) ; romani « Bilardo nė ora nėntė
e gjysėm » (1959), « Grimasa » (1963), « Portret i grupit me zonjė » (1971) e tė
tjera vepra.
Mė
1972, Böll u bė laureat i Ēmimit Nobėl dhe po tė njėjtin vit
ngjalli pėrkrahje (edhepse pat disa fyerje tek-tuk drejt tij) tė
madhe me sygjerimin e tij gjyqeve pėr mėshirė apo butėsi ndaj
anėtarėve te Bandės sė Baader-it. Me novelėn « Ndershmėria
e humbur e Katharina Blum » (1974) vetėm sa e pėrforcon
edhe mė shum kėtė qėndrim tė tij. Njė vit mė vonė, nga kjo
vepėr, Volker Schlöndorff do tė bėjė njė film tė
mrekullueshėm.
Böll
njihet si shkrimtari mė largpamės i kohės sė vet nė Gjermani,
sidomos ky epitet i jepet pėr qėndrimet e tija ndaj problemeve
politike me Bashkimin Sovjetik. Tė cek kėtu se ai e priti
Soljenicinin mė 1974.
Heinrich
Böll u nda nga bashkėkohanikėt e vet nė Bornheim-Merten mė
1985.
Veprat
kryesore (titujt e origjinalit) :
-
Der
Zug war pünktlich (1947)
-
Das
Vermächtnis (1948
-
Wanderer,
kommst du nach Spa... (1950)
-
Wo
warst du, Adam? (1951)
-
Nicht
nur zur Weihnachtszeit (1952)
-
Und
sagte kein einziges Wort (1953)
-
Haus
ohne Hüter (1954)
-
Das
Brot der frühen Jahre (1955)
-
Irisches
Tagebuch (1957)
-
Die
Spurlosen (1957)
-
Doktor
Murkes gesammeltes Schweigen (1958)
-
Billard
um halb zehn (1959)
-
Ansichten
eines Clowns (1963)
-
Ende
einer Dienstfahrt (1966)
-
Gruppenbild
mit Dame (1971 (Verfilmung)
-
Die
verlorene Ehre der Katharina Blum (1974)
-
Frauen
vor Flusslandschaft (1985)
Karin Schwarts
Pėrktheu: Filolet
Dėrgo
artikull tė ri!
Foto:
Shtėpia ku lindi H. Böll
|
