|
Gabriela
Mistral lindi mė 1889 nė Vicuńa nė veri tė Kilit, lugina e Elqui-t.
Babai i saj u largua shpejt nga familja duke e lėnė atė nė moshėn tre
vjeēare. Kjo rėndoi shum gjendjen ekonomike, por ajo ndoqi shkollimin
edhepse me shum ndėrpreje. Kreu edhe gjimnazin e ulėt dhe filloi tė
fiton pak si ndihmės mėsuese kur kishte veztėm katėrmbėdhjetė vjet.
Mė 1929 i vdes e ėma , Petronila Alcayaga, e Gabriela ia kushton librin
e parė tė saj me titullin Tala (1938). Mė 1904, boton me
pseudonime tė ndryshme nė gazetėn lokale El Coquimbo de La Serena,
poemat e saja si "Ensońaciones", "Carta Ķntima" et
"Junto al Mar".
Mė
1906, punon si mėsuese dhe takon Romeo Ueta-n, punėtor i hekurudhės i
cili vetėvritet mė 1909. Kjo gjė e goditi thelle Gabrielėn e cila nė
veprėn e saj e vėndoi tė tėrėn nė soditjet mbi jetėn dhe vdekjen.
Jeta e saj do tė jetė mandej shum e pasuruar me miq e mikesha me tė
cilat mbajti njė letėrkėmbim tejet tė gjallė.
Sukseset
e para mė tė dalluara erdhėn mė 1914 kur fitoi ēmimin Juegos Florales
avec me pėrmbledhjen Sonetos de la Muerte (Soneta e vdekjes) .
Nga kėtu mer pseudonimin Gabriele Mistral qė nė tė vėrtetė ėshtė
njė kompozicion i emrave tė dy poetėve tė saj tė preferuar Gabriele
D'Annunzio dhe Frédéric Mistral.
|
Fshati i fėminisė sė Gabriela Mistral-it
|
Gjatė
vitit 1922 morri njė thirrje nga Ministria Meksikane pėr Edukim, me qėllim
qė tė vė nė kėmbė njė sistem bibliotekash shkollore nė kuadėr tė
politikės sė rė pėr edukim. Nė tė njėjtin vit, publikoi pėrbledhjen
Desolación qė e bėri autoren tė famshme ndėrkombtarisht.
Vitin vijues botoi Lecturas para Mujeras (Lektyrė pėr femra), nė
prozė dhe poezi ku ngrinte larte ėmėrinė dhe edukimin e fėmive.
Posa
u kėthye nė vendlindje, morri titullin akademik dhe profesore e
spanjollishtes nė Universitetin i Kilit dhe nė tė njėjtėn kohė botoi
nė Madrid me tregime Ternura. Vitin vijues fillo vizitėn e vėndeve
tė Amerikės Latine : Brazil, Uruguaj e Argjentinė : u kėthye
nė kili dhe hoqi dorė nga detyra e profesoreshės. Nga 1925 gjer mė
1934 jetoi kryesisht nė Evropė ; gjegjėsisht nė Francė e Itali.
Nė Spanjė u njoh me nobelistin e ardhshėm, bashkatdhetarin e vet
Pablo Nerudėn.
Mė
1938 publikoi Nė Buenos Aires me ndihmėn e mikut tė kafmotshėm
Victoria Ocampo pėrmbledhjen me poema Tala. Tė ardhurat nga ky
libėr ia kushtoi jetimėve tė luftės qytetare spanjolle.
Mė
1943 pėjetoi vetėvrasjen e nipit tė vet shtatėmbėdhjetė vjaēar
e kjo dhimbje e madhe do tė jetė tema e veprės sė fundit botuar
pėr sė gjalli (1957) nėn titullin Lagar. Pas vdekjes, mikesha e
saj Doris Dana do tė boton mė
1967 pėrmbledhjen Poema de Chile.
Gabriela
Mistral, ēmimin Nobel pėr Letėrsi e morri mė 1945 e kjo njėherit ėshtė
nobelistja e parė latino-amerikane.
Gabriela
kishte shėndet tė dobėt e e ngarkuar me udhėtime tė shumta, vdiq nė
Hempstead nė shtetin e New York-ut nga
njė kancer mė 10 kallnuer 1957.
Veprimtaria
(Titujt nė spanjollisht) :
· Sonetos de la Muerte (1914)
· Desolación (1922)
· Lecturas para Mujeres (1923)
· Ternura (1924)
· Nubes Blancas y Breve Descripción de Chile (1934)
· Tala (1938)
· Antologķa (1941)
· Lagar (1954)
· Recados Contando a Chile (1957)
·
Poema de Chile (1967, botim pas vdekjes)
|
