rmt                                                                                                                                                                                                                        

Filozofi

Letėrsi

Krijimtari Poetė tė rinj Gojėdhana Shqyrtime Lojėra flash Kush jemi  

Ballina

Shkrimtarė Shqiptarė

Histori Kombėtare

Rilindja

Letėrsia Bejtexhiane

Shkrimtarė tė huaj 

Nobelistėt

Foilozofėt Anglofonė

Filozofėt Arabė

Filozofėt e Lindjes

Filozofėt Frankofonė

Filozofėt Gjermanofonė

Filozofėt Grekė

Filozofėt Romakė

Sofizmi

Stoicizmi

Fjalor

Intervista

Portrete tė dalluara

Promovime, Pėrkujtime

Arkivi

Laureta Miftari:



Lidhje tė jashtėme:

Shah - Chess
Cartoon
Le Blog de Nicole.K



 

Martin Heidegger 
(1889-1976) 

  Filozofėt gjermanofonė
 

Martin Heidegger (1889-1976), lindi nė Messkirch,nė njė familje tė borgjezisė sė ulėt e nė gjendje tė mirė ekonomike, gjė qė i mundėsoi shkollim solid nė universitetin e Freiburg-ut ku kreu teologjine dhe filozofinė, ndoqi mėsime tė matematikės, tė shkencave natyrore si dhe histori. Emėrohet profesor dhe mė 1927 shkruan veprėn kryesore « Qenia dhe koha » (Sein und Zeit). Gjatė vitit 1933, kyqet nė krahun e social-nacionalistėve mirėpo pas disa muajėsh tėrhiqet dhe pėr shkak tė kėsaj, i ndalohen tekstet dhe mėsimdhėnia. Nga kjo kohė, ai do tė kėthehet mė nė univerzitet vetėm pas luftės, mė saktėsisht, nė vitin 1950/51. Heidegger ėshtė themeluesi i egzistencializmit e filozofia e tij,  i ka themelet e veta nė ēėshtjen e qenies e kėtu nėn « qenie » nuk bėhet fjalė pėr njeriun si qė mendohej gjer vonė por pėr tė qenunit - jam - egzistencė, qė edhe ėshtė epiqendra e persiatjeve dhe platformės filozofike tė tij.

Hapat e para nė qarkun e njohurive mė tė thella qė do ti japin kahje themelve tė tij filozof i kapi me leximin e veprės sė parė tė mendimtarisė duke lexuar Aristotelin. Duke u larguar ngadalė nga funkcioni fetar qė i pėrgatitej, kryen gjimnazin dhe si qė u permend mė parė, fakultetin nė Friburg dhe fillon tė lexoj Husserl-in, Nietsche-n, Dilthey-n, Höderlin-in, Dostojevski-n , Hegel-in... Mė 1915 kyen tezėn e vet « Trakata mbi kategoritė dhe sinjifikimet tek Duns Scot-i » dhe bėhet asistent i Husserrl-it kurse mė 1923 bėhet profesor univerziteti nė Marburg. Kėtu edhe publikon veprėn e tij tė parė madhore Sein und Zeit qė bėri bujė me mėnyrėn e thurrjes dhe parashtrimit tė problemeve mbi tė cilat flet dhe par largohet dukshėm nga stili i kohės e kjo ka njė ndikim tė madh nė opinion. Viti 1929 njihet si pėrfundim i njė kariere tė zakonshme intelektuale nė Gjermani. Ky vit krize shoqėrore nė tėrė Europėn bėri qė shum mendimtarė tė kėrkojnė zgjidhje radikale pėr dalje nga nyja e dekandencės ekonomike dhe shoqėrore.

Heideggeri dhe nacizmi

Nė kėto rrethana, Heidegger, pas hypjes nė pushtet tė Hitlerit mė 1933 zgjidhet rektor i univerzitetit te Freiburg-ut dhe anėtarėsohet nė partinė qė pushtet. Shum intelektual tė kohės janė kundėr tij e kjo duket se ndikoi tek ai sepse edhe vet pa se kjo nuk ishte ajo qė ai preferonte dhe shpejtė dha dorėheqje nga detyra e rektorit (shkurt, 1934). Kėshtu u «rikėthye» nga Nietzsche-s, mbi teknikėn, mbi veprat e artit dhe kohė pas kohe kritikonte pushtetin aktual.

Akoma dhe sot debati mbi aderimin e tij partisė naciste nuk ėshtė mbyllur. Dihet se ndenji anėtarė gjer nė mbarim tė luftės dhe se kur nuk u distancua publikisht nga politika dhe tė bėrat e Hitlerit. Por kjo nuk do tė thor asesi se ai ndoqi njė politikė tė tillė pasiqė disa herė deklaroi se ka mundur tė dal nga kjo parti e cila nuk isht ajo qė priste ai. Duket se ndalesa nga ana e « Alencės » mė 1945 qė tė ligjėroj e hidhėroi Heideggerin qė tė vazhdoj heshtjen e tij ndaj tė kaluarės politike. Mė 1951, i hiqet ndalesa dhe Heidegger fillon mėsimdhėnien gjer mė 1958, vit kur pensionohet.

Vdiq nė moshėn 87 vjeēare (1976) nė fshatin e lindjes.

 

Rradhitje alfabetike:

Arthur Schopenhauer
Friedrich Nietzsche
Hegeli
Immanuel Kant
Ludwig A. Feuerbach
Martin Heidegger

Ballina

 


Ballina                                                                                                                                                                                         Kreu i faqes