Imperator Romak nga 161 gjer  në fund të jetës së tij  e quante vehten Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus por ngeli gjithëmonë i njohur me emrin Marc Aureli. Përndryshe njihet më së shumti edhe si filozof stoik që rrjedh nga një familje italiane e vendosur në Spanjë. Ishte në lidhje gjaku me Adrianin dhe lidhje martesore me Antonianin për të cilin mendohet të kishte prejardhje ilire.

Në rini të u  njoh dhe u lidh me Herod  Aticus-in, një i pasur dhe i ngritur nga Athina. Ndoqi gjithashtu mësimet e Frontonit por u mishërua thethellësisht me stoicizmin e Epictetit dhe si do të shohim tutje, do të zhvillohet dhe do të ngel stoik i përjetshëm. Që atherë, Imperatori Adrian vu re mençurinë dhe karakterin e Verus-it të bukur ( e quajti me emrin përkëdhelës Verissimus – i vërtetë, i sinqertë) dhe prandaj kur adaptoi Antonionin, i urdhëroi këtij të adapton Marc Aurelin.

U martua me Fostinen që e tradhtonte gjatë gjithë kohës por, edhe pse  shumë miq e këshillonin që të ndahet nga ajo, Aureli nuk pranoi të tilla këshilla sepse një çkunorëzim ngrente  peshë pajën, e paja ishte pushteti, perandoria… Përpos kësaj ai vet ishte shum besnik dhe kur vdiq e shoqja tradhtare, ai vuajti shum për humbjen  e saj.

Marc Aureli Perandor dhe njeri hulumtues e shqyrtues human i jetës shpirtërore, për fat të keq ishte i rrethuar tërë jetës me njerëz të vlerave krejtësisht të kundërta nga vet ai. Në fillim ndante pushtetit me të vëllan adoptif edeh pse mundeshte të sundoj vetë, e ky vëlla ishte një pijanec dhe i dhëne pas luksit të tepruar si dhe jopuntor i pashoq… Jetoi me grua që i vinte brina në çdo hap… Lufta nuk iu hoq nga qafa gjatë tërë sundimin ( vetëm katër vjetë paqë)… Eh, dhe kulmi i të gjithë rrethanave  të habitshme që e përcollën gjatë jetës e më pas është fakti  se pati për pasardhës djalin Comodin që njihet si përbidësh më trishtues në historinë e Romës.

Marc Aureli vdiq  më 17  mars të vitit 181 në Vienne (atëherë Vindobona), shpejtë pas një ngadhnjimi në « Luftën gjermanike ».

Akuzat ndaj Marc Aurelit

Edhepse Marc Aureli njihet si imperatori më mëshirëmadh, më i kujdesshëm dhe më miradashës për njeriun, historianët katolikë dhe njëherit kisha katolike e konsiderojnë si mundimtarin  më të egër të krishterëve. !eshtë e vërtetë se në vitin 166 u egzekutua filozofi Zhustin (Justinius) dhe në 177 torturimi  « martirëve të Lionit » kryesisht ardhacakë nga Azia. I pari pat shkruar shum kundër gnostikëve ( filozofë të cilët pretendojnë të kenë të gjitha njohuritë mbi Zotin), kundërshtarë të kishës duke i akuzuar për krime nga më të poshtërat, për inseste e shum inkriminime të tjera. Ligjet e ashpra, të Romës  s’asaj kohe, shpifësit i dënonte me vdekje… Ska nevojë të themi se në atë kohë, Marc Aureli nuk kishte as forcën as mundësinë ti ndrojë këta ligje me ata të sodit…

Sa i përket  viktimave  të Lionit,  ata u dënuan nga  udhëheqësi i qytetit në fjalë por dokumentet mbi këtë ngjarje janë shum të vonshme dhe  nuk dihet saktësisht  rrjedhja e fakteve. Shkrimi më i afërt në kohë  që kemi sot është i shkruar  rreth 150 vjetë pas ngjarjes në "Historia ekesiastike" e  Euzebit peshkop në  Cezare të Palestinës, refugjat i ardhur nga Alexandria. Sidoqoftë udhëheqësit e sektit të përmendur më lartë, akuzoheshin nga vet skllevërit e tyre për insest e egërsira, akuzë që ata ua ngjitnin të tjerëve. Përpos kësaj, kjo sektë ishte e njohur për propagimin e  doktrinave apoliptike dhe me brendi të fortë politike shkatërruese gjë të cilin që më herët Mrac Aureli me një dekret e denonte me vdekje.

Vihet në përfundim se Marc Aureli nuk dënoi në thelb vet besimtarët e Jezuit (Isaut) por sektet e ndryshme që në këto kohë të trazirave përgjatë gjithë kufijve, ishin një rrezik plotësues për perandorinë në krye të së cilës gjindej stoiku Marc Aureli.

Vepra e vetme e Aurelit është "Për vetvehten" nga e cila këtu do të japim disa citate :

• "Kush jeton në paqë me vetvehten jeton në paqë me ghithësinë."

• "Çdo punë bëje sikur të ishte e fundit e jetës sate."

• "Nuk është e dobishme ajo që të nëpërkëmbë respektin."

• "Mënyra më mirë e mbrojtjes është të mos imitosh fyesin."

• "Vdekja s'është tjetër e ndoshta është vetëmse një ndërrim  i vendit."

Rradhitje alfabetike:

Boetius
Ciceroni
Epikteti
Lukreci
Mark Aureli
Seneca


Ballina