Filozofi
     dhe
letėrsi

__histori kombėtare, vėshtrime, debat__

 

 

 


.....

 


Ballina

Poezi dhe prozė

Vėshtrime filozofike
Bashkėkohorė shq.

Shekulli i XX - gjysma e parė

Rilindja
Letėrsia Bejtexhiane
Dokumentet e para shq.

Nobelistėt

Shkrimtarė tė huajė

Portrete
Mėrgata
Humor
A e dini se...?
Botime dhe promivime

Kontakt

Laureta Miftari
Opinione filozofike

 

 


Lidhje tė jashtėme:

malesia.org
Shah - Chess
Cartoon


Ballina / Letėrsi - NATYRA E PSIKIKĖS NJERĖZORE 

 


POEMA E NDĖRRIMIT TĖ VITEVENATYRA E PSIKIKĖS NJERĖZORE 

NATYRA E PSIKIKĖS NJERĖZORE 

Shkruan:Shaban Cakolli 

Lidhja e Shkrimtarėve Artistėve dhe Krijuesve Shqiptar nė Gjermani(LSHAKSH) nė gjirin e vet ka mbledhur krijues tė tė gjitha arteve,poet,shkrimtarė,publicist,gazetar,aktor,piktorė dhe muzicient. Nė pesėvjetorin e themelimit tė saj,LSHAKSH ka shėnuar njė vig veprash e promovimesh tė tė gjitha fushave tė artit e kulturės sonė kombėtare.Ndėr shkrimtarėt sot po ju njohim me shkrimtarin tonė Avni Bellaina,i cili ishte me ne dhe gjithnjė aktiv gjatė kėtyre pėrvjetorėve.Nė mėrgatėn tonė lloji i tė shkruarit tė mendimit pozitiv,pėr lexuesit tanė nė mėrgatė vinte si diēka e re.Avni Bellaina ėshtė njėri nga shkrimtarėt tanė,i cili iu ėshtė rrekur kėsaj fushe,pra tė shkruarit tė librave tė mendimit pozitiv.Diēka tė tillė Avniu kishte filluar nė vendlindje,por ishte koha kur qe detyruar nga dhuna dhe pėrndjekja sllave,kur viteve 90-ta,u strehua nė Gjermani,ku u pėrkushtua tė ushtroj artin e vet,duke bėrė lexime e studime nga literatura shpirtėrore,pėr tė cilėn u aftėsua dhe mori eksperienca duke ndjekur seminare tė ndryshme nėpėr Europė. 
[1] 
Kėshtu nė maj tė vitit 2009 nė vargun e botimeve tė reja,Avni Bellaina,na begatoi me njė libėr mjaft tė mirė tė titulluar"HARMONIA E SHPIRTIT".Avni Bellaina me kėtė libėr vjen mjaft premtues,i rreket njė fushe problemesh ku qendren e vemendjes e zėnjeriu me aktivitetin e te problemi ontologjik apo i qenies,ku padyshim njeriu ballafaqohet me kėto probleme,por duhet tė dalloj njė vijė kufizimesh deri te qėllimi.Libri "Harmonia e Shpirtit" e shkrimtarit tonė Avni Bellaina,ėshtė njė libėr karakteristik,libėr ku gjatė shfletimit, lexuesi i vemendshėm do tė njihet me disa modalitete tė tė menduarit pozitiv.Ky lloj mendimi,ėshtė lloj i tė menduarit frytėdhėnes,qė jetės ishton tė reja,kurse jetės i jep aftėsi ndriēimi tė hetoj ga bimet dhe tė metat e veta,tė cilat nėpėr kohė gradualisht do tė jetė nė gjendėje tė i evitoj.Tė menduarit pozitiv,ėshtė mendim qė prodhon nisma tė mbara,hulumton zgjidheje tė arsyeshme, mendim qė dėpėrton nė esencėn dhe realitetin e gjėrave,duke u bėrė atyre vėshtrime tė thella dhe jo sipėrfaqėsore.Ai bėnė thellim studimesh,duke nxitur individin tė arrijė te forma e dėshiruar e realitetit.Njė meditim i tillė qė jetėn tė hapur,tė pamundur,me shpresa, nė njė hulumtim tė mundimshėm, pasi vet jeta ėshtė e tillė,duke hulumtuar problemet jetėsore,pėr tė njohur vetėn si person,shpirtin dhe gjendėjen e vet shpirtėrore,ēfarė na mundon,na dhemb,kush jemi dhe pikėrisht kur mėsojmė kush jemi,mėsojmė pėr cilin problem e dhimbje ėshtė fjala,atėhere dijmė ku tė kėrkojmė zgjidhėjen, edhe pse pėr tė bėrė gjitha hulumtimet duhet kohė e gjatė. Fillimi i zgjidhėjes sė problemeve tek libri i Bellainės nisė me pyetėjen"Kush jemi?"duke argumentuar faktet,duke i pajisur ato me dėshmi bindėse,tė pasqyruara kuptueshėm mes shembujve."Harmonia e Shpirtit" ,ėshtė njė libėr me pėrmbajtėje shumė tė rėndėsishme,mjaft e dėshiruar dhe me efekt pėr lexuesit tanė.Libri ėshtė i botuar nė maj tė vitit 2009,i shtypur nė Gjakovė nė shtypshkronjėn "BLINI",ku pėr redaktor ka krijuesin e vyar tė LSHAKSH z.Pal Sokoli,si dhe recensent krijuesin tani mė tė njohur Halil Haxhosaj. 
Fillimisht me pak fjalė po ju njohim me jetėn dhe veprėn e shkrimtarit tanė Avni Bellaina: 

[2] 

Avni Bellaina, u lind mė 20 gusht 1972,nė fshatin Rubofc tė Lipjanit.Shkollėn fillore e kreu nė Rubofc,tė mesmėn nė Lipjan,nė drejtimin Matematiko-natyror,si dhe u transferua nė drejtimin e medicines nė Mitrovicė. 
Dėshira e madhe e Avniut pėr tė studjuar,nuk u mundėsua pėr shkak rrethanave tė asaj kohe nėn okupimin qė gjendej Kosova,Avniu i ri u detyrua tė merr rrugėn e mėrgimit,u strehua nė Gjermani,ku tani jeton dhe vepron. 
Nė Gjermani,Avniu filloj tė ndjek shumė seminare me karakter spiritual nėpėr Evropė.Avniu ka avancuar shumė nė kėtė lėmi,duke studijuar dhe njohur thell problematikat e spiritualizmit.Avniu edhe sot e bėnė kėtė punė me pėrkushtim duke shtjelluar tema tė kėsaj fushe. 
Avni Bellaina ka botuar: 
"HARMONIA E SHPIRTIT"2009 
Nė Valėt e Universit-I-2011 
si dhe tani ka nė dorėshkrim pjesėn dy tė librit"Nė Valėt e Universit". 
Libri "Harmonia e Shpirtit" ka njė rėndėsi tė veēantė pėr lexuesit qė don tė njohin gjendėjen shpirtėrore tė njeriut.Duke hulumtuar gjatė nėpėr seminaret nė Schwarzwald,ai nxori pėrvoja, ndėrtoi fakte dhe i pajisi ato me shumė dėshmi bindėse pėrmes shembujsh,tė cilėt lexuesi i interesuar nė kėto fushė,do tė ishte e rėndėsishme tė lexoj tėrėsisht kėtė libėr, kurse ne po kėputim vetėm disa nga shembujt. 
Krijuesi Bellaina thotė: Nuk duhet harruar se trupi ynė ėshtė kompjuteri mė i pėrsosur nė botė. Ai pėr ēdo gjė tė vogėl jep sinjale paralajmėruese,mes tė cilave me tė vėrtetė bėhet fjalė pėr diēka serioze. 
Nėse ne nuk duam tė dėgjojmė kėto sinjale,sepse nuk jemi tė mėsuar tė ua vėjmė veshin gjėrave tė vogla,kur tė na vijnė gjėrat mė tė mėdha,do tė jemi tė detyruar patjetėr tė kėrkojmė ndihmė. 
Kjo ndodhė kėshtu,vazhdon mė tutje Bellaina: Nėse zgjohemi herėt dhe nisemi pėr nė punė me makinė,po nuk e kemi kontrolluar mirė makinėn para nisėjes,mund tė na lajmėrohen defekte,tė cilat do tė na detyrojnė tė drejtohemi te automekaniku.Nėse na lajmėrohet mungesa e vajit nė makinė,do tė na lajmėrohet drita e kuqe.Automekaniku do e evitoj shpejt kėtė defekt,po ne do tė detyrohemi tė paguajmė, dhe paguajmė me shpresė se do tė arrijmė qėllimin pa probleme tjera gjatė rrugėtimit tė mėtejmė.Po si shkaktar i moskontrollimit tė makinės me kohė,jo shumė larg kilometra larg na lajmėrohet njė sinjal tjetėr, njė dritė tjetėrme ngjyrė portokalli,e cila sinjalizon se uji nė makinė ėshtė i mangėt,ftohėsi ėshtė nxehur dhe uji ėshtė hargjuar.Sėrish mjeshtri do tė eviton prishejen dhe sinjali zhduket. 
Ne do tė nisemi nė rrugėtimin pė mė larg,me gjasė se tani problemi ėshtė zhdukur, por nuk arrijmė shumė larg dhe nė monitorin e makinės na ndizen tė gjitha dritat,gjitha sinjalet!Ēka ndodhė tani?
Makina do tė bllokoj,nga se nga mos kujdesi ynė,pėr njė kohė tė gjatė nuk kishte as vaj,as ujė. Edhe trupi i njeriut jep sinjale tė ngjajshme,vazhdon mė tej z.Bellaina:Njeriu do tė pėsoj nėse me kohė nuk i vėren dhe eviton ato.Kur trupi i njeriut ndjenė dhimbje,sinjalet e trupit janė plot domethėnje,ku detyrė e jona ėshtė tė marrim masa tė i evitojmė ato nė kohė, ndryshe trupi ynė,po nuk i evituam ato sinjale me kohė,do tė kenė fatin e makinės pėr tė cilėn folėm mė lart. Kėshtu ndodhė me njeriun:Mos vemendja te kėto sinjale me kohė,shkakton dhimbje qė meodomos tė nxisin tė i drejtohesh mjekut. 
Barėra kimike,diagnoza,terapi,tani do tė na bėjnė tė varur nga mjeku dhe substancat kimike, nė mos i ndodhi bllokimi i tėrė si makinės,pėr tė cilėn folėm mė lart,mund tė ndalojmė disa nga dhimbjet, pėr tė vazhduar jetėn qė i ka mbetur,por gjithnjė nėn kontrollin e mjekut dhe barėrave. Gjatė kėtyre sėmundjeve qė tani mbesin tė varura nėn ndikimin e mjekut dhe barėrave, njeriu bie nėn lėndimin e tij shpirtėror. Tani njeriut i duhet njė shėrim shpirtėror,pėr tė cilin nuk flasin mjekėt. Duke i bėrė njė hulumtim tė thellė,do tė gjejmė zgjidhje shpirtėrore.Shpirt tė sėmurė nuk ka,thotė krijuesi ynė Bellaina, tė gjitha kėto vetėm janė bindje nė kokėn e njeriut,duke studjuar,hulumtuar gjėrat shpirtėrore,atėhere kuptojmė pėr ēka ėshtė fjala,duke arritur mirė kuptimin se pėr ēka ėshtė fjala,arrijmė tė mėsojmė kush jemi, kur e kuptojmė shpirtin tonė, e kuptojmė kush jemi,atėherė ėshtė zgjidhur e tėra, thotė shkrimtari ynė Avni Bellaina.Duke u endur nėpėr librin e Bellainės,ne pasqyruam vetėm pak shembuj nga se ėshtė e pamundur tė shpjegojmė tėrė librin nė njė vėshtrim tė shkurtėr. Do tė ishte mirė pėr ēdo lexues tė mirėfilltė tė shtjelloj me pėrkushtim kėtė libėr mjaft interesant,i cili na njeh me shumė problematika nė lėminė shpirtėrore.
Shkrimtari ynė i ri Avni Bellaina,mund tė themi se shquhet ndėr mendimtarėt e rrallė tė kėsaj fryme, frymė e rrallė e tė shkruarit tė mendimeve ndryshe nga romansierėt dhe poetėt,ky sjell frymėn e mendimit pozitiv,apo mė mirė tė themi frymėn e ngritjes shpirtėrore.Jeta e njeriut ėshtė e mbushur me shumė tė arrira,gėzime,po edhe me vuajtėje dhe trishtime,si shkak qenėsor bie dėshprimi. 
Tė menduarit pozitiv ėshtė shumė i rėndėsishėm pėr shoqėrinė nė pėrgjithėsi,nė veqanti pėr shoqėrinė tonė shqiptare,e cila nė kėto vitet e fundit nga pėrvojat e hidhura ėshtė ngarkuar me dėshprime tė mėdha.Tė kėrkosh ndihma mjeksore dhe medikamente nė shėrimin e dėshprimeve sikur duket mund dhe humbje kohe,ndihma mė e mirė ėshtė aftėsia e tė menduarit pozitiv,mėsimet shpirtėrore. Avni Bellaina iu vesh veprimtarisė shpirtėrore, jo vetėm ashtu sa pėr tė shkruar,por u stėrvit duke lexuar literatura tė shumėta
shpirtėrore,duke ndjekur shumė seminare tė kėsaj lėmie nėpėr Europė,ai
fitoi ekperiencė nė studimin e shpirtėrores. 
[3] 
Avni Bellaina vitin qė shkoi doli me librin e tij tė parė"HARMONIA E SHPIERTIT",libėr ky qė zgjoi interesim te lexuesit,kurse tani para lexuesit del me librin e tij tė dytė tė tė njejtės natyrėNĖ VALĖT E UNIVERSIT".Nė kėtė libėr zoti Bellaina na kėshillon:Gjdo herė dhe gjithēka pozitivisht tė mendohet nga se frenimet dhe mendimet negative negative nuk na ofrojnė jetė tė lumtur. Nėse nė brendinė tonė fusim kufizime dhe mungesa,kur ato kufizime i bėjmė prioritet,kemi mbjellur gjėra negative ashtu kemi mbjellur vet preokupime shpirtėrore. 
Mė tej Avni Bellaina na kujton se ata tė cilėt nuk e kanė besimin nė jetėn qė vazhdon janė shkurtpamės, tė kufizuar nė mendime dhe veprime.Kufizime nuk ka,ato gjenden vetėm nė kokat tona, gjėra kėto tė sėmura qė duhet tė i nxjerrim nga koka,qėnuk duhet tė kenė vend pėr to. Nėse mendojmė nė kufizime,apo tė themi mbyllemi nė kėto kufizime nuk mund tė kemi dėshira, gjithnjė truri duhet tė jetė i pregaditur qė dėshirat tė i formulojmė,pėr kėtė nevojitet tė krijojmė kushte, vullnet dhe besimi pėr tė dėshiruar.Pėr gjitha kėto rolin e madh e luan lirimi,pra duhet tė lirojmė dėshirėn qė tė veproi nė harmonim me universin por gjithnė pa kufizime. 
Sipas Avni Bella ines e rėndėsishmja dhe qenėsorja ėshtė gjetėja e vetvetės dhe lirimi nga barra e mendimeve tė trashėguara. Libri trajton tema vėrtetė interesante, ai tregon se si mund tė dalin rezultatet e mendimeve tė papjekura,si duhet tė jenė reagimet ndaj problemeve qė hasim,si duhet tė i fusim nė veprim aftėsitė e tė menduarit qė tė pėrballohen problemet,kur problemet dhe zhgėnjimet duken tė pakaluara,si tė pregaditet mendja pėr veprim. Ky libėr i shkrimtarit tonė Avni Bellaina,lexuesit do tė i shėrbej nė kėtė kohė tundimesh tė ndihmojė tė u bėjė ballė presioneve dhe tundimet qė kanė ndoshta jo vetėm tė rinjėt e sotėm,por ndoshta edhe tė shtyrėt nė moshė duke ofruar mendime qė nuk bien ndesh me mėnyrėn e tė jetuarit pozitiv. 
Sipas shkrimeve tė tij kėrkon njohuri,rrethana qė njohin zanafillat e problemit,lypset pastaj menjanimi i frikės,kėmbėngulėsia nė zgjidhjen e problemit,bartja e dėshirės,pėrpunimi i saj, ndarėja e tyre nė aspektin pozitiv dhe transmetimi i gjėrave nė univers.Ne shpesh pėrballemi me gjėra qė na vėshtirsojnė tė cilat ne mendojmė se kanė ndodhur pa arsye,megjithatė ne ndoshta gjykojmė gabimisht,por me logjikimin e thellė mėsojmė se ato pėrvoja ndihmojnė rrugėn tonė pėr ngritje shpirtėrore. 
Qė tė mėsojmė tė njohim vetėn,jetėn tonė,tė mėsojmė dashuri pėr te,kėto shkrime qė na ofron Avniu janė tė plotfuqishme pėr tė arritur nė cakun qė kėrkojmė.Nė librin e Avniut lexuesi i vemendshėm kapė njohuri nga mė tė ndryshmet,qė shėrbejnė pėr tė lehtėsuar situatat e vėshtira qoftė edhe problemeve me lėndė narkotike,atyre tė divorcit,individit tė izoluar emocialisht,kur ėshtė shumė mė mirė tė i ndeshėsh e tė i pėrballosh drejtpėrdrejtė problemet dhe situatat e vėshtira. Njeriu shpirtėrisht i dobėt, ėshtė i prirur t'u besojė e t'u nėnshtrohet tė gjitha lėndimeve nė jetė. 
Por nėse je i fortė shpirtėrisht dhe nėse nuk u beson - ato shuhen si bryma para diellit. Pra ngado qė tė sillesh problemet qė na rrethojnė brenda universit mund tė zgjidhen fillimisht me arritėjen e njohėjes sė vetvetės,lirimin nga barrat qė duken tė pakapėrcyeshme,bartjen e dėshirės ndarėjen e saj nė aspekte pozitive dhe transmetimin e dėshirės nė univers. Qetėsia shpirtėrore e ruan shėndetin, e krijon suksesin, e lumturon njeriun!) Pastaj do tė nisemi edhe nė rrugėn e plotėsimit tė tė gjitha dėshirave njė nga njė. Deri tash kemi punuar shumė pėr pėrhapjen e literaturės, sepse NJOHJA ėshtė e para. 
Tash, nga DIJA (njohja) duhet tė kalojmė nė KUPTIMIN e dijes. Nė pėrdorimin praktik tė kėsaj dijeje. Makina nuk hecėn pa karburant . Njė mijė pėrpjekėje do tė jenė tė kota, po nuk i hodhe karburant nuk lėvizet dot. Gėte thotė: "Mendja e fuqishme, qė bėn pėrpjekje pėr pėrdorimin praktik tė dijes teorike - ėshtė mendja mė e mirė nė botė".enjen tonė. Edhe pse nuk ka qenė e mundur qė brenda kėtij vėshtrimi tė trajtohen tė gjitha pėrgjigjėjet, duke e lexuaruar nė tėrėsi do tė gjejmė gjėra tė ēmuara qė na drejtojnė nė burime njohėjesh tė mendimeve pozitive qė na mėsojnė tė udhėheqim jetėn pa probleme. 
Si pėr kėtė libri"NĖ VALĖT E UNIVERSIT",i Avni Bellainės ka shumė mėsime teorike qė ndihmojnė tė kryhen seriozisht nė praktikė,nėse lexuesi i vemendshėm pėrdorė mirė logjikėn. Temat teorike tė kėtij libri janė shumė tė gjėra,saqė nė njė vėshtrim tė shkurtėr nuk i kapim dot.Kjo vetėm le tė shėrbejnė si njė hyrėje nėpėr mendimet pozitive, por pėr tė lėvizur gjėrat mė tej,lexuesi duhet tė lexoi nė tėrėsi dhe vėmendje kėtė libėr mjaft tė rėndėsishėm. 
Ky libėr nuk ėshtė gjė tjetėr,veēse njė forcim i interesit pėr mirėqenies shpirterore.


 

 


 

 

A e dini se...?

 

 

 

     
 

|Citate dhe proverba| |Citate sipas autorėve|

|Altruizmi-Egoizmi| |Arsimimi| |Art-Dhunti| |Besimi| |Dashuria| |Dashuria (II)| |Dashuria (III)| |Dashuria (IV)| |Dituria| |Drejtėsia| |Edukata| |Ėndėrrat| |Fėmijėt| |Filozofia| |Fjalėbutėsia| |Frymėzimi| |Gruaja| |Humori| |Imagjinata| |Inteligjenca| |Jeta| |Lakmia| |Lotėt| |Lumturia| |Mali| |Mėdyshja| |Miqėsia| |Mosha| |Motivimi| |Muzika| |Natyra| |Ndryshimi| |Nga-fėmijėt| |Nga-Vizitorėt| |Optimizmi| |Paqa| |Paragjykimi| |Qesėndi| |Rrena| |Skamja| |Vetitė| |Vjedhja| |Xhelozia| |Tė-pandara|

 
  © Tė gjitha tė drejtat e rezervuara.
Copyright © 2007 [ http:// www. filolet.com ] Tous droits réservés.
Révision : 28 nov. 2012 14:06:32 +0100 .