rmt                                                                                                                                                                                                                        

Filozofi

Letėrsi

Krijimtari Poetė tė rinj Gojėdhana Shqyrtime Lojėra flash Kush jemi  

Ballina

Shkrimtarė Shqiptarė

Histori Kombėtare

Rilindja

Letėrsia Bejtexhiane

Shkrimtarė tė huaj 

Nobelistėt

Foilozofėt Anglofonė

Filozofėt Arabė

Filozofėt e Lindjes

Filozofėt Frankofonė

Filozofėt Gjermanofonė

Filozofėt Grekė

Filozofėt Romakė

Sofizmi

Stoicizmi

Fjalor

Intervista

Portrete tė dalluara

Promovime, Pėrkujtime

Arkivi

Laureta Miftari:



Lidhje tė jashtėme:

Shah - Chess
Cartoon
Le Blog de Nicole.K



Ivan TURGENJEV

(1818-1883)

Tourgueniev Ivan

Ivan Sergejeviē Turgenjev lindi mė 18 tetor 1818 nė Orel. Rrjedh nga njė familje me gjendje tė mirė materiale, e do tė kaloj femininė nė pasurinė ēiflikun familjar. Pa dyshim se kėto kujtime fėminie do ti shėrbejnė si burim kryesor tė veprės sė tij (shih rrėfimin pjesėrisht autobiografik « Dashuria e parė ». Nė moshėn 15 vjeēare fillon studimet nė univerzitetin e Moskvės kurse i kryen nė Gjermani, nė moshėn 20 vjeēare.

I shtėnguar nga e ėma qė donte tė shoh birin tė ngren dore nga letėrsia, hyn nė ministrinė e punėve tė brendshme por nuk u largua nga shkrimi. I vėnė re nga kritika pėr disa poema (si Parasha), arrijti suksese tė vijuese sidomos me Memorjet e gjyatarit. Kjo pėrmbledhje novelash shėnojnė angazhimin e Turgenjevit tė ri, i cili nėpėrmjet pėrshkrimeve tė sqenave tė jetės fshatare, pėrmend duhet cekur, me kujdes absurditetin e skllavėrimit ; absurditet mbi tė cilin mundi tė gjykoj nė sajė tė sjelljeve despotike tė ėmės sė vet ndaj kėtyre « frymorėve».

Suksesi i parė, gjithashtu telashet e para. I cenzuruar nga pushteti, shkrimet e tij (qė ndikuan nė vendimin e carit pėr pezullimin e skllavėrisė) i kushtuan njė muaj burg (1852) si dhe tre vjet burg shtėpiak. Inteligjenca ruse pyetet gjithashtu pėrballė kėtij shpirti liberal e i moderuar, nė njė epokė kurr marrja pozicione politike vėndonte nė shėnjestėr, e opinioni kėrkonte literaturė mė tė angazhuar.

Mė 1855, Turgenjevit i lejohet tė largohet nga pasuria e tij… I tėrhjekur nga Evropa tė cilėn e kishte vizituar mė parė pėr disa herė, vendoset nė fillim nė Gjermani e mandej nė Francė (ku jetoi gati 32 vjet). Gjatė udhėtime tė tija, nė vitin 1843, takoi kantautoren Pauline Viardot, e martuar e me fėmijė, nė tė cilėn u dashurua dhe u bė shok e dashnor me tė e kurr vdiq nga kanceri, mė 3 shtator 1883, dha shpirt i mbėshtetur nė kraharorin e saj.

Nė egzil nė Evropė, i pranuar ndėr qarqe tė kultivuara parisiane, Turgenjevi lozi rolin e ambasadorit tė kulturės ruse, vend tė cilin e bėri tė njohur me tablotė e tija tė jetės fshatare. Dhe ky lirik i dashuruar nė tokėn e atdheut, nuk ngeli vetėm pėrshkrues i Rusisė fshatare edhe i muxhikėve tė thjeshtė e tė dashnorėve tė namur e fushnjanėve tė tjerė… Nė kėtė mėnyrė ai krijoi pėrshkrimin e thjeshtė e tė bukur tė natyrės qė ngjall njė ndjenjė tė harmonisė dhe begatisė, pėrshtypje e lumturisė qė shpėrndahet lexuesit, Turgenjevi ngritet nė dėshmitar i kohės sė vet, vėshtrues i klasės sė kultivuar ruse qė nė kėtė mes tė shek. XIX, gjindej nė zhvillim e sipėr, klasė e kultivuar « qė ishte objekt i observimeve tė mia kryesore ». Nga kėtu kuptojmė mė sė miri evoluimin e veprės qė ndjek mendimin social, idealist (Rudin) dhe nihilizmin (Etėrit dhe  fėmijėt).

Turgenjevi la njė vepėr tė gjėr me tregime, novela, drama dhe romane titujt e tė cilėve nė origjinal janė :

 Romanet sipas vitit tė daljes (titujt origjinal):

  • Рудин, 1855

  • Дворянское гнездо, 1859

  • Накануне, 1860

  • Отцы и дети, 1862

  • Дым, 1867

  • Новь, 1877

 

 

 

 

 

 

Adaptoi: filolet

 

 


Horoskopi javor Kalendari historik
--------------------------------
Shkrimtarė bashkėkoh.  shq.

Abdylazis Islami
Ali Daci
Ali Podrimja
Arif Molliqi
Azem Shkreli
Bedri Dedja
Besnik Camaj
Bessa Myftiu
Brahim Avdyli

Bujar Plloshtani
Bujar Rama
Dh. Pojanaku
Din Mehmeti
Esad Mekuli
Jeton Kelmendi
Hajdar Salihu
Haxhi Kraki
Ibrahim Kadriu
Ismet Rashiti
Kalosh Ēeliku
Kujtim Morina
Majlinda Rama
Mirela Sula

M. Blakaj
Naim Kelmendi
Nermin Vlora-F
Pal Sokoli
Sadik Krasniqi
Sevdije Rexhepi
Seveme Fetiqi
Shefqet Dibrani
Sulejman Mato
Vasil Tabaku
Vilhelme Vranari

Shkrimtarė 
shq. - gjysma e parė e shek. XX

Ali Asllani
Ernest Koliqi
Faik Konica  
Fan S.Noli   
Gjergj Fishta
 
L. Poradeci
Migjeni
Sterjo Spasse

Rilindasit

Asdreni 
Filip Shiroka
J. De Rada
Naim Frashėri  
Ndre Mjeda   
Sami Frashėri

Bejtexhinjt 

H. Z. Kamberi  
Muhamet Ēami   
Nezim Frakulla   Selejman Naibi
Tahir Ef. Lluka

Shkrimet e para tė gjuhės shqipe 

Gjon Buzuku