Shfletim i historisë

 Me rastin e 98-të vjetorit të rënies së

Tahir (Selim) Geci (1875-1913) nga Lluka e Ulët

Shkruajnë :

Selim LOKAJ  &  Shkodran IMERAJ

Tahir (Selim) Geci (1875-1913)

Luftëtar i Shqipërisë Etnike

Historia e popullit shqiptar është e mbushur me plot ngjarje dhe data të rëndësishme historike. Çdo ngjarje e rëndësishme i ka edhe personazhet e saja. Padyshim shumë familje të dëshmuara të popullit tonë brez pas brezi e patën amanet traditën e ruajtjes së besës, bujarisë dhe trimërisë. Njëra ndër familjet më me zë të Rrafshit të Dukagjinit, por edhe me gjerë, radhitet edhe familja Geci nga fshati Llukë e Ultë e komunës së Deçanit, e cila për mbi njëqind e pesëdhjetë vjet, brez pas brezi i dha truallit arbëror bijtë e saj.

Kulla e Ali (Demë) Geci

Familja Geci e Llukës së Ulët, brez pas brezi nuk u gjunjëzua para asnjë pushtuesi. Djemtë e kësaj familje ishin çdo herë aty ku i kërkonte, si në luftë për mbrojtjen e kufijve të Shqipërisë, pas vendimeve të Kongresit të Berlinit më 1878, e deri në luftën e fundit për çlirim në Kosovë, kur ra edhe heroikisht Elez (Ramë) Geci, i dekoruar me urdhrin Luftëtar i Lirisë-Adem Jashari, i shpallur nga Presidenti i Republikës së Kosovës Dr. Fatim Sejdiu, me rastin e njëmbëdhjetë vjetorit të rënies heroike. Në të kaluarën Kulla e Ali Demës, është djegur tri herë nga perandoria otomane dhe sundimi serb.

Ndër meshkujt e familjes Geci, që dha një kontribut të madh në luftërat për mbrojtjen e tokave shqiptarë nga pushtuesit e huaj, është edhe Tahir Selim Geci (1875-1913).

Kur flasim për figurën, kontributin dhe veprimtarin e Tahir (Selim) Gecit, është shumë i drejtë vlerësimi i historianit Dr. Jusuf Bajraktarit, i bërë më 29 shtator 2005, në një shkrim të botuar në gazetën “Bota Sot”, ku vlerëson se : “Ndër  figurat që padrejtësisht kanë përjetuar vonesën e njohjes së meritave atdhetare, është edhe Tahir Selm Syla i Gecajve të Llukës së Ulët”, duke shtuar se “Nuk është rastësi mbajtja e Kuvendit të Besëlidhjes Shqiptare me 10 shkurt 1903 të Verrat e Llukës. Është shprehje e besimit të palëkundura të garancisë, besa dhe forca e armëve të kësaj ane, siç ishin Tahir, Lane e Bajram Selmi, tre vëllezër që lanë gjurmë në kujtesën historike”.

Trimëria dhe bujaria, traditë e moçme e familjes Geci

Disa të dhënë për meshkujt e familjes Geci që dhanë kontribut të madh në luftërat e shumta për çlirimin e vendit :

Ali Dema, i lindur në fillim të shekullit XIX, në Llukë të Ulët. Ishte një burrë i madh i kohës. Ishte njëri i kryengritjeve dhe nuk u pajtua asnjëherë më pushtuesit. Në vitet e para të fillimit të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, vitet ’30, Ali Demën e gjejmë në pronat e tij në fshatin Siçevë të Klinës. Për qëndrimin e Ali Demës në fshatin Siçevë, argumentohet nga libri i Jusuf M. Bytyqit “Jetullah Desku-Emër i pashuar”, Prishtinë 2005. Nga kujtesa popullore ende ruhet së Ali Dema, kishte marrëdhënie shumë të mirë me Familjen e Bushatlinijëve të Shkodrës  (Pashallëku i Shkodrës 1757-1831), ku sipas të dhënave nga terreni Ali Dema, i kishte marrëdhënie familjare me Familjen e Bushatlinjëve.

Selim Syla, pas Ali Demës, rrugën e luftërave kundër pushtueseve e ndjekë nipi Selimi, i cili bashkë me katër djemtë e vet, Tahirin, Lanin, Bajramin dhe Hasanin, janë pjesëmarrës thuaj në të gjitha luftimet e zhvilluara si në Dukagjin, Malësi të Gjakovës, Plavë  e Guci, Arrazhanicë, Peshterrë etj.

Selim Syla

Më 6 shtator 1878, në Beteja e Sarajës (në Sarajet e Abdullah Pash Drenit) , kur edhe u vra Mehmet Ali Pashë Maxharri, në luftimet përkrah luftëtarëve shqiptar të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, ishte edhe Selim Syla.

Për veprimtarin e Selim Sylës, si kaçak e tribun i popullit dëshmon edhe Regjistri i Kaçakëve nr. 97, i datës 10 prill të vitit 1921, i sajuar nga Ministria e Punëve të Brendshme të Mbretërisë Serbo-Kroate-Sllovene. Nga ky dokument, Selim Syla, bashk me të bijtë Lanin e Bajramin, rangohen si kaçaket më të kërkuar së bashku me Idriz Bekën e Ratishit, Rexhë Alinë, Kamer Sylën etj.

Lan Selmi, edhe ky trim e luftetarë i shumë betjeve, lindi më 1886, në fshatin Llukë e Ulët. U rrit dhe u edukau në kullën e Ali Demës. Ishe pjesëmarrës edhe në frontet e luftës në Jemen dhe në Galici.

Lan Selmi

Edhe pse merrte pjesë në shumë fronte të luftës jashtë trojeve etnike ai për asnjë moment nuk e ndali vëmendjen dhe qëllimin për çlirimin e vendlindjes së tij. Në Betejën e Arazhanicës në mbrojtje të Plavës dhe Gucisë, ra heroikisht më 1 gusht të vitit 1941. Për të nderuar jetën dhe veprimtarinë e tij, Lidhja e Historianëve të Kosovës “Ali Hadri”-Dega në Deçan, me Vendimin nr.06/2011, të datës 9 maj 2011, i jep mirënjohje, për meritat e treguara në luftërat për mbrojtjen e tokave shqiptare.

Bajram Selmi, u lind në vitin 1893. Bashkë me të vëllain Lanin, mori pjesë në shumë fronte të luftës. Në vitin 1919, u plagos rëndë në vendin e quajtur Brejat në fshatin Irzniq pas përleshjeve me xhandarmërinë serbe. Më 24 qershor 1924, ishte krah Bajram Currit në Revulicionin e Qershorit në Shqipëri. Vdiq në vitin 1941, pas ishte helmuar në Spitalin e Pejës.

Bajram Selmi

Hasan Selmi, u lind me 20 nëntor të vitit 1906, në derën e njohur të Ali Demës së Llukës së Ulët. Ishte kapaband i trupave shqiptare në vitin 1945, në luftën e Rozhajës kundër forcave jugosllave. Pas ripushtimit të Kosovës nga Jugosllavia me 1945,

Hasan Selimi

Hasan Selmit për pesëmbëdhjetë vjet (15) iu konfiskua e gjithë pasuria nga regjimi i ri.

Tradita atdhetare dhe bujaria e familjes Geci nga Lluka e Ulët ishte çdo herë pjesë e pandashme e djemve të saj. Përveç shumë gjeneratave që u flijuan për atdheun, familja Geci edhe në kushtet e okupimit klasik serb nuk e ndali veprimtarin atdhetare. Kështu, Tahir (Ramë) Geci, ish-funksionar i Komitetit të Kosovës, me 1981, për shkak të veprimtarisë atdhetare, u dënua me 12-vjet burgim nga regjimi serb.

Ramë (Tahir) Geci

Ramë (Tahir) Geci, u lind me 15 prill të vitit 1912. Morri pjesë në frontet e luftës si në Plavë e Guci, Peshterrë, Rrozhajë etj. Ishte i dënuar me vdekje nga regjimi titist. Vdiq me 17 maj të vitit 1990.

Tahir (Ramë) Geci – para Gjyqit më 1981

Gazeta serbe me rastin e Gjykimit të Tahir Gecit thekson në ballinë së :  “Zyrtarisht ka qene kryeshef i Shërbimi Informativ të Komitetit Krahinor të Lidhjes së Komunistëve dhe ilegalisht pjesëtarë i Organizatës Irredentiste Shqiptare në Kosovës”.

Edhe në luftën e lavdishme të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (1998-1999), djemtë e familjes Geci, ishin aty ku i kërkonte atdheu. Në Betejën e njohur të Ura e Pozharit, në luftime me forcat serbe, me 28 mars 1999, bie heroikisht Elez (Ramë) Geci, ushtar i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Elez (Ramë) Geci

Po ashtu pjesë aktive e luftës së UÇK-së ishin edhe Lani, Jaha, Gëzim e Sami Geci. Ndër më aktivët në luftën e fundit ishte edhe Ali (Ramë) Geci, veprimtar i palodhur i çështjes kombëtare shqiptare. Ai shërbeu në Komandën e Zonës Operative të Rrafshit të Dukagjinit, në detyrën e përgjegjësit për informim.

Ali (Ramë) Geci

Tahir Selim Geci, një jetë për atdhe

Tahir (Selim) Geci, i njohur ndryshe edhe si Tahir Lluka, u  lind me 1875, në fshatin Llukë e Ulët të komunës së Deçanit, nga prindërit Selmi dhe Dyka.  Ishte djali i madh i Selim Sylës, nipi i madh i Ali (Demë) Gecit. Ai u rritë dhe u edukua në odën e njohur të familjes Geci, ku mësonte për trimëritë e burrave të dëshmuar për çështjen kombëtare.

Sipas të dhënave, Tahir Selimi, u dallua për trimërinë dhe bujarinë e tij, pas fitores së Revulicioni Xhonturq  më 1908. Tahiri, kishte një trup mesatar dhe një bukuri të rrallë. Ishte i epur shumë pas artit luftarak çka me një fjalë mund të thuhet se ishte një strateg i vërtetë.

Tahir (Selim) Syla

Pas shpalljes së Hyrjetit më 1908, ai rroku armën dhe kaloi në jetën e kaçakut. Gjatë gjithë periudhës 1908-1911, Tahirin e gjejmë në krye të çetave të armatosura shqiptare si në Rrafshin e Dukagjinit.

Qosteku dhe kamishi të sermtë të Tahir Selimit

Çetat e armatosura Tahir Selimi i organizoi duke mbajtur lidhje të ngushta me çetat  e Idriz Hoxhë Botushën, Zeqir Halil Mulosmananj nga Bujani i Malesisë së Gjakovës, Brahim Hoxhë Dalipin, Jahë Salihun e Babajve të Bokës, Sylë Mehmetin, Idriz Bekën e Ratishit, Metë Alinë dhe Isuf Musën nga Pozhari dhe Hazir Sylë Kurpalin nga Radoniqi.

Vitet 1910-1912, të fundit të dekadës së parë dhe fillimit të dekadës së dytë të shekullit XX,  ishin vitet më të vështira për shqiptarët në përgjithësi, ngase Perandoria Osmane, po i numëronte ditët e fundit të pushtimit të tokave shqiptare pas plot pesë (5) shekuj të sundimit në Ballkan.

Momentet e fundit të sundimit të trojeve shqiptare nga Perandoria Osmane, shtetet fqinjë si Serbia, Mali i Zi, Greqia dhe Bullgaria, duke krijuar Aleancën Ballkanike, filluan pushtimin e trojeve shqiptare.

Populli shqiptar në përgjithësi u përgatitë për t’i mbrojtur me armë trojet e tyre. Në këtë kohë, Tahir Selmi i Gecajve të Llukës së Ulët, me çetat e tij, fillon luftimet me trupat e shteteve pushtuese. Me këtë rast po e përmendim ballafaqimin e trupave të armatosura të Tahir Selimit me ato të Perandorisë Osmane. Në Zagerrma e Kapeshnicë të Pejës si dhe në Lugun e Drinit në vitin 1909. Në luftimet në Zagerma në mes të fshatrave Lubeniq dhe Raushiq të Pejës, çeta e Tahir Selmit së bashku me çetën e Idriz Bekës, pasi që thyen trupat osmane, zunë rob një numër shumë të madh nizamëve osman. Në mesin e të zënëve rob kishte edhe oficer me funksione të larat në ushtrinë otomane.

Tahir Selimi, ishe një luftëtar i dalluar dhe shquhej për artin e tij luftarak. Kështu në ballafaqimin e trupave osmane me ato shqiptare në Lug të Drinit, ku në këtë përleshje u plagos Sheh Metushi nga Nivokazi i Gjakovës, Tahir Selmi së bashku me Jahë Salihun nga Babaj të Bokës, rrezikojnë edhe jetën e tyre, për të tërhequr trupin e plagosur të Sheh Metushit.

Në fund të vitit 1911, trupat malazeze, sulmuan Plavën dhe Gucinë. Duke parë rrezikun nga trupat malazeze, Tahir Selmi bashkë me Adem Sylë Drenin nga Lluka e Ultë  dhe me çetën e tij të armatosur, i sulmuan trupat malazeze në pozicionet e tyre duke ngadhnyer dhe duke marrë nën kontroll Majën e Vizitorit, njërën nga pikat më strategjike të trupave malazeze. Në luftimet në Plave e Guci, Tahir Selmi mori përkrahjen edhe nga krerët vendas siç ishte Ali Brahimi i Vuthajve. Në shenjë të respektit për njëri-tjetrin, Tahir Selmi vëllazërohet me Ali Brahimin.

Dokumenti i veteranëve të Tropojës, Nr.9/2

Në tetor të vitit 1913, trupat ushtarake serbo-malazeze, e sulmojnë Rrafshin e Dukagjnit, duke vrarë njerëz, djegur shtëpi dhe plaçkitur çdo gjë. Në krye të kësaj ekspedite ushtarake qëndronte gjenerali famëkeq malazez Radomir Veshoviq dhe gjenerali Vukotiq. Për t’ju kundërvu sulmeve të ekspeditës serbo-malazeze, Bajram Curri (krahas Bajram Currit, Tahir Selmi kishte koordinime edhe me çetat e armatosura të Isa Boletinit dhe të Hasan Prishtinës, në bashkëpunim me krerët e partive dhe të çetave e organizuan qëndresën kundër sulmeve serbo-malazeze. Bajram Curri, në bashkëpunim me Zeqir Halilin, Hoxhë Dallapin, Halil Dulën, Brahim Bardhin, Ibish Bajramin dhe me Tahir Selim Llukën (Geci), u organizuan dhe u përleshën me trupat serbo-malazeze. Trupat shqiptare, kishin zënë pritën në Qafe të Morinës (në Gjakovë), ku për tri ditë e net rresht u përleshen me trupat serbo-malazeze. Luftimet u zhvilluan nga Padeshi, Kamencia e në drejtim të Lugut të Zi. Në luftimet e zhvilluara në Viçidol të Lugut të Zi, në  vendin e quajtur Suishta e Halil Isufit, breg lumit Kamën, u zhvilluan luftime të rrepta, ku në fushë  betejë bie heroikisht  Tahir Selim Lluka (Geci). Pas rejës së Tahir Selimit, trupi i tij u varros me nderime të larta në fshatin Viçidol të Tropojës.

Në fund, e ndjejmë për obligim moral e profesional të theksojmë së të bëmat e familjës Geci nga fshati Llukë e Ulët e komunës së Deçanit, nuk mund të përmblidhen në një shkrim apo fejton.  Familja Geci, nga Lluka e Ulët, për asnjë moment deri në çlirimin e plotë të Kosovës nuk e ndali veprimtarinë e saj atdhetare. Ajo dhe të bëmat e saj do të mbesin përherë të shënuara në analet e historisë së shqiptarëve, ngase pjesa me e madhe e trojeve tona etnike janë të lagura me gjakun e bijve më të mirë të familjes Geci.

                (Selim Lokaj është mësimdhënës në Gjimnazin “Vëllezërit Frashëri” në Deçan kurse Shkodran Imeraj është asistent në Institutin e Historisë-Prishtinë. Janë autor të monografisë Fillimi i jetësimit të Kushtetutës së Kaçanikut në komunën e Deçanit)