|
5000
vite para Krishtit filloi njė jetė ku njerėzimi u ndal dhe nuk jeton
mė nė mėnyrė primitive dhe me kėtė fillojnė ngulmimet e para tė
banorėve dhe shndrohet organizimi i jetės shoqėrore kolektive qė
njihet si periudha e Summerėve nė Irakun e sotėm. Nisur nga njė
summer qė kisht njė familje tė madhe, punonte me gjithė fuqitė tė
ndėrtonte tre shtėpi dhe me tė drejtat e Summerėve ai merrte
titullin Lugan (mbret).
Kjo
fjalė te populli shqiptar ekziston si Lugat kuptimin e ka tė
Luganit se edhe ai punonte natė e ditė.
Mė
shek.XIII para erės sonė u shkatrua Myqenia e mė pas Troja. Sipas
shkrimeve tė shkencės Akademike Angleze merret se ndėr sunduesit mund
tė ishin See Völker Illyrer
Stėrgjysherit
e shqipėtarėve d.m.th. janė Pellazgėtemra
tė ndryshėm nė Greqinė e vjetėr dhe gjethkund nė Ballkan e Azi
(PELAZGOS, PELAGON, ASPELGOS, ASPELGIA, DEUKALION, POLIDENKES etj, etj,)
tė cilėve u bėhet etimologjia dhe shpjegimi vetėm me anė tė gjuhės
shqipe.
Harta
e Perandorisė (vendbanimeve) Pellazge
Njė
ditė lexoja retorikėn e Aristotelit, filozofit nga Stagjera. Duke
lexuar arrita deri nė kapitullin e pestė. Nė kėtė kapitull bėhet
fjalė mbi Lumturinė dhe mbi
elementet qė e pėrbjnė. Filozofi, duke shqyrtuar natyrėn e lumturisė,
thotė se njė nga elementet e saj ėshtė dhe fisi
i mirė (EUGJENEIA).
Fisnikėri
ėshtė pėr njė komb ose pėr njė qytet, kur tė parėt dhe prijėsit
e tyre janė autoktonė ose shumė tė vjetėr dhe kanė rrjedhur prej
tyre shumė njerėz, qė janė pėr
tu pasur zili.
Kėtu
qėndrova. E ndėrpreva leximin e mėtejshėm. Nisa tė mendohem e tė
them me vete... Ne qė quhemi shqiptarė a i kemi cilėsitė e Lumturisė, a jemi d.m.th.autoktonė
dhe tė vjetėr? Banojmė kėtu ku jemi sot prej kohėsh parahistorike,
prej kohėsh qė smbahen mend, apo kemi ardhur nė kohėt historike
si bullgarėt, sėrbėt etj?
Vallė
kemi pasur dikur burra tė shquar qė kanė bėrė vepra tė
admirueshme, vepra qė tu kesh zili? Kėto mendime nė formė
pyetjesh dita ditės bėheshin mė tė ngulura dhe
tė paprera, kėrkonin nga unė ti pėrvishem studimit dhe
gjurmimit pėr tė gjetur zgjidhjen e tyre.
E
kur po mendohesha se ērrugė tė ndjek mė erdhėn ndėr mend ato qė
shkruan profesori i historisė Spiridon Lambros, i cili shkruan edhe kėto:
Kush do na thotė pėr banorėt e parė tė Greqisė?
Kush
do ti verė emrin atij qė e shkeli i pari tokėn e papunuar tė
Greqisė, birin (pa asnjė ndihmė) e natyrės qė u gjet nė mes tė
pyjeve tė harbuara, tė maleve plot me egėrsira, shpellave, tė ujrave
qė mbysnin tokėn, tė kėnetave plotė sėmundje tė Greqisė e gjetkė?
Historia
nuk ja din emrin. Sikundėr foshnja lindėn dhe vjen nė botė pa emėr,
gjerė sa tė ēfaqet nuni (pėr tja vėnė emrin), kėshtu edhe
popujt jetojnė nė histori pa emėr, gjer sa tė dalė shpesh herė
fqinji ose armiku, qė tu japė emrin e parė.
Shumė
herė kalojnė shekuj tė tėrė, gjerė sa tė jepėt ky emėr, gjerė
sa njė popull tė njihet me popuj tė tjerė, gjerė sa tė fitojė rėndėsi
historike.
Kėto
sėrė shekujsh, pėr tė cilėn historia hesht, do tė mbetej pėrgjithmonė
e mbuluar me mbulesė tė errėt, nė qoftė se shkenca tė tjera,
arkeologjia parahistorike dhe gjuhėsia, nuk do tė merrnin pėrsipėr tė
heqin tė paktėn njė kėnd tė kėsaj mbulese. Kėto shkenca hapin si
me kyē magjik misteret e kohėve shumė tė lashta. (Historia e
Greqisė, Vol. I, faqe 19, Athinė 1886)
Edhe
studimi dhe kėrkimi ynė mbėshtetėt mbi burime tė vjetra: Mbi
shkrimtarėt e vjetėr grekė dhe latinė dhe mbi gjuhėn shqipe, qė ėshtė
kyēi i zgjidhjes sė kėtyre ēėshtjeve. Por me siguri se pėr njė
punim shkencor ėshtė njė pėrkushtim mė i madh i nevojshėm dhe atė
kosultimi i shumė Literaturave tė ndryshme qė u pėrkasin periudhave
tė ndryshme kohore, me qėllim qė tė ketė saktėsi burimore dhe atė
tė pasur
Shqiptaqėt dhe problemi Pellazgjik. SPIRO N. KONDA, fq. 325,
Tiranė 1994
Shqiptaqėt dhe problemi Pellazgjik. SPIRO N. KONDA, fq. 19,
Tiranė 1994
|