E fshehur pas derës, vetëm pasi i dëgjoi se çfarë flisnin gratë e shtëpisë për të dhe u bind se ç’e priste në të vërtetë, Lules i ra ndërmend të shkrehej në vaj. Zërin e saj, gratë e dëgjuan mirë, por mbasi ajo e zuri gojën me dorë, shkrepëtima e vajit të saj u duk si vaj fëmijësh. Ç’është e vërteta, kunata e madhe, që tashmë e kishte bërë zakon që kurrë të mos pajtohej me kunatat më të vogla  vetëm ditët kur vjehrra ishte sëmurë dhe ajo e merrte rolin e zonjës së shtëpisë, shprehu dyshim se ky mund të ishte zë gruaje e jo fëmije, por e dyta kunatë, që gjellën e tepruar nga darka po e fuste në furrën e shporetit të druve e te fikur që të ruhej për nesër, e siguroi, “jo bijo, unë e pashë kur shkoi në dhomën e saj, bile kurgjë s’po din e shkreta, pasha kryet e vëllaut, mos e gjetsha kur shkofsha, po më dhimbet shumë”.

Ashtu duke qarë, Lulja atë mbrëmje u mbyll në dhomën e saj dhe menjëherë i ra ndërmend se lotët që kishte derdhur ditën kur kishte ardhur nuse qenkëshin dashur të ishin lotë të vërtetë. Ndërmend i silleshin edhe fjalët e një të çmendure të fshatit të saj, që s’linte shtëpi që përcillte vajzë për nuse pa shkuar, duke u bërtitur vajzave dhe duke qeshur me të madhe me to teksa iu thoshte, “mos qani për këta që po i lëni, por për ata që po i gjeni oj kukubajka”. Ndërmend i ranë edhe porositë e nënës sesi duhej t’i dëgjonte të shtëpisë së burrit dhe burrin, Sokolin, i cili tani ishte në stane me dele dhe teksa e mori me pahir lajmin, tha: “Le të bëjnë çfarë të duan, kjo është punë e tyre, po çka t’i bëjë Sykës, deles teme më të mirë se do t’mi shkojë këmba dëm krejt”, dhe menjëherë ngriti kokën nga qielli për të parë lëvizjen e reve, sepse kishte hallin e kullosës së deleve dhe menjëherë pas këtyre fjalëve i ishte lutur Zotit të sillte pak shi, se bari kishte filluar të thahej bukur fort, e delet kishin filluar t’i ligeshin. Bile, edhe kur e kishin fejuar me Lulen, ai ishte çuditur bukur fortë. Këtë ia kishte shprehur vetëm djalit të xhaxhait të tij, “more kur luanim me fluturat nuse, oj nuse kalitruse, kah do me ma gjetë një nuse, kalitrusja kurrë s’ka fluturuar kah katundi i Lules, e çka u bë tash kështu?”.

                                                            .....

Atë natë, Lules iu kujtuan edhe ditët më të vështira të pergatitjes së pajës së saj. Teksa i kishte përfunduar të gjitha punët e pajës, ajo kishte rënë në pikë të hallit me vendosjen e pullave të pulloverit të Sokolit. Pulloverin me dy pulla të vendosura shumë afër njëra tjetrës ishte zakon që dhëndurët e bartnin në dy vitet e para të martesës.  Për pulloverin disa thonin se është shenjë e përkujdesjes së detyrueshme të nuses ndaj burrit, e disa të tjerë kundërshtonin duke thënë se ishte shenjë e dashurisë e jo përkujdesjes, por kishte edhe të atillë që faktin e dy pullave e lidhnin me këto të dyja bashkë, e që Sokoli e kishte të veshur edhe tani në stane. Meqë ajo, por as nëna e saj, gjatë asaj kohe nuk e njihnin askë që e njihte Sokolin, Lules iu kishte bërë vesvese se me vendosjen e tyre shumë lartë, e nëse Sokoli të qëllonte të ishte trupshkurtër, pulloveri mund t’i palavitej keq. I freskët ishte rasti kur sherri i këtyre pullave, një bashkëfshatarit të saj që prej gjysëm viti që ishte martuar, tanimë ia kishin lënë nofkën Cufë Cuklani, e kot ua kthente menjëherë ai me një “s’kam faj unë, po...", duke mos treguar se kush.

Të vetmen masë që e kishin mbi përmasat e trupit të Sokolit, ishte daja i tij, të cilin nëna e saj e kishte parë rastësisht me bisht të syrit herën e fundit kur baba i Sokolit e kishtë marrë me vete kur kishte kërkuar “perin e nuses”. Bazuar në fjalët e nënës, daja i Sokolit ishte i gjatë përafërsisht sa xhaxhai i tretë i Lules, i cili njihej për shpërmasat e këmbeve dhe shtatit të tij. Për më tepër, Lulja me të drejtë e shtronte pyetjen se për nga trupi nga cila “rrënjë” përngjante më tepër Sokoli, ajo e babait apo e nënës së tij. Kurreshtja e saj, jo për trupin e tij sa për idisjen e pullave, do ta ndjekë derisa Sokoli të hynte dhëndërr. 

                                                               .....

Që t’i shtohej inati edhe më tepër këtë natë, por kësaj here ndaj vetes, ishte fakti i lojës me fluturën nuse. Meqenëse, fshati i saj rrethohej nga gjithsej dy të tjera, ajo shpesh ishte lutur që asnjë nga djemtë e këtyre fshatërave të mos ta dinte lojën, përndryshe, ishte e bindur se ndonjëra prej fluturave do të vinte patjetër në drejtim të fshatit të saj, e asaj gjithmonë i kishte pëlqyer që fati ta priste diku më larg. “Athua që asnjë prej tyre vërtetë të mos ketë dëgjuar asnjëherë për lojën?”, thoshte gati e penduar tani vet me vete.   Ndërmend i ranë edhe vajet e vajzave kur dikush si për t’i sharë u thoshte “e marrshë një burrë”, por edhe të qeshurat e djemve po tu thoshe “e marrshë një nuse”.

Në krejt këtë lëmsh që tani po daravitej në kokën e saj, në ndërkohë që në mungesë të burrit, herë shkarravitej në vendin e tij e herë në të sajin, seç iu mbush mendja se e vërteta e saj, nga ato që kishte dëgjuar nga gratë e shtëpisë, nuk kishte lidhje asgjë me të bëmat e saj, por kryekëput me nafakën e saj.

Qyshse ishte fejuar, kishte dëgjuar  se, i gjithë fshati i burrit të saj, Drinasi, merrte ujë në një bunar të vetëm. I thonin Bunari i Madh. Edhe amën, këtë fantazmë të padukshme dhe mbytëse kovash, që jetonte vetëm nëpër bunarë, Bunari i Madh e kishte të madhe. Edhepse nuk e kishin parë kurrë, këtë e dinin më së miri fshatarët që pa ndonjë shkak për të qenë, aq shpesh u mbyteshin kovat në të. Dikujt i ndodhte t’iu kishte këputur konopi i ri i sapoblerë i kovës, dikujt t’i këputej vega e kovës së re, të tjerë bënin be se edhepse e kishin hudhur drejt, kova e tyre i kishte goditur gurët e bunarit dhe ishte shpërthyer, e rrallë ndokujt i mbytej ajo duke e hedhur pingul për t’a provuar me të tjerët se kova e kujt zhytej dhe mbushej më shpejtë, për ta fajësuar edhe këta amën.

Puse të tjerë Drinasi kishte, por uji i tyre ishte ilaç vetëm për ujitjen e rasadeve të specave që aq shumë kultivohej në ato anë, se uji nuk u pihej. Kurse, për ujin e Bunarit të Madh thonin se s’paska ujë më të mirë në krejtë dynjanë. Thuhej se damarët e ujit të tij vinin nga bjeshkë jo edhe të afërta. Por sa herë që damarët e tij të bjeshkëve shteronin, edhe Bunari i madh gati shteronte, e në raste të tilla damarët e e tij përziheshin me ata të bunarëve të fshatërave për rreth, Rudinë dhe Gurishtë. Qarkullonin fjalë se po të qëllonte që të pihej ai ujë i përzier nga damarë të ndryshëm, mund të ndodhte që edhe të përziheshin nafakat. Lulja tashmë e dinte se nuk ishin të pakët misitët më me namë të asaj ane, që ankoheshin, bile nuk mund ta spjegonin, se, edhepse gati i kishin maramat në xhep të shumë prej vajzave të kërkuara për Rudinë e Gurishtë, sesi ndodhte që ato të fejoheshin më vonë në Drinas. Kjo i kishte shtyer madje, që kur kërkonin ndonjë nuse për këto dy fshatra, së pari ta kqyrnin mos kishte shteruar Bunari i Madh i Drinasit. Lulja u besonte fjalëve të dëgjuara se, para njëzet viteve, për katër vjet rresht Bunari i Madh nuk kishte shteruar, e për çudi edhe misitët bënin be “pasha ato katër vjet”, të gjitha vajzat e kërkuara për Rudinë e Gurishtë edhe të ishin fejuar në to, e asnjë në Drinas. Por ajo nuk e dinte se në kohën e fejesës së saj, a kishte pasur ujë Bunari i Madh?!

Këtë ajo donte ta merrte vesh që ditën e nesërme, që pasi u zgjua shumë herët, e lidhi qenin, që për çudi asaj iu duk se sot i ndejti më urtë sikur t’ia dinte hallin dhe mezi priti të pyeste kunatën e madhe. Por, në vend të përgjigjes, ajo u injorua tërësisht, se, sigurimi i ujit na qenka punë burrash, dhe që gratë nuk është mirë të përzihen në punët që s’u takojnë, “po kur u bo qe nusja qe hala e lidh qenin, me u perzi se, s’paskan faj burrat po kjo koka nime e bone hor!”, shtoi kunata e madhe vet me vete.

Edhepse të gjithë e shikonin me sy tjetër, Lules ende askush nuk i tha asgjë për planet e familjes së burrit për të, por as për mëkatet e saj, siç i quanian ata “të pafalshme për derën tonë”. Ajo tashmë ishte pajtuar me fatin e saj dhe ajo çka e mundonte tani ishte vetëm ta dinte se a mos e kishin kërkuar ndonjëherë atë për Rudinë apo Gurishtë, e jo fakti që ajo po lëshohej nga burri vetëm pse e gjetur në oborr para odës duke fshirë, nuk kishte ikur , por ia kishte dhënë dorën një njeriu të panjohur teksa po hynte në odën e tyre, duke e befasuar edhe të panjohurin vet!

Halil Krasniqi

Prishtinë, 28 korrik 2009!  

***

Halil Krasniqi për filolet:

• Fati i Lules

• Aeroplani