Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716), është filozof e matematikan gjerman.  Konsiderohet si një nga mendjet më të ndritura të shekullit të shtatëmbëdhjetë. Lindi në Leipzig, dhe studjoi në Universitetet e Leipzig-ut, Jena-s, dhe Altdorf-it. Nga 1666 (vit kur doktoroi në drejtësi), ai hyri në shërbim të Johan von Philipp Schönborn, zgjedhës i Mainz, që mbante sasinë e funksioneve gjyqësore, politike dhe diplomatike. Në 1673, si ushtrues elektor, Leibniz shkoi në Paris, e tre vjet më vonë  kalon në Amsterdam dhe Londër, porse gjatë tërë kohën e vet ia kushtoi studimit të matematikës, shkencës dhe filozofisë . Në 1676 u emërua Këshilltar  në gjykatën e Hanover. Për dyzet vjet, deri në vdekjen e tij, punoi për Ernest Augustin, Dukë i Brunswick-Lüneburg dhe zgjedhës të ardhshëm i Hanoverit, pastaj të Xhorxh- Louis, zgjedhës i Hanoverit, e më vonë George I, mbret i Anglisë. Puna e Leibniz-it përfshin jo vetëm matematikën dhe filozofinë por edhe teologjinë, drejtësinë, diplomacinë, shkencat politike, historinë, filologjinë, dhe fizikën.

Matematika

Leibniz kontribuoi  për matematikë me zbulimin, në 1675, e parimet bazë të llogaritjes. Ky zbulim u bë në mënyrë të pavarur nga zbulimet e Njutonit, i cili shpiku një sistem itë llogaritjes në 1666. Sistemi Leibniz u botua më 1684, e ai i Newton-it në 1687. Metoda e të hartuar nga Leibniz u miratua nga të gjithë (shiko simbolet matematikore). Në 1672, ai gjithashtu krijoi një kalkulator që mund të shumëzonte, pjestonte dhe të gjente rrënjëm katrore. Kështu ai konsiderohet edhe pionier në zhvillimin e logjikës matematikore.

Filozofia

Në sistemin filozofik të Leibniz-it, gjithësia është e përbërë nga qendra të panumërta  me forcë spirituale, të quajtur monada. Çdo atom është një mikrokozmos në vete, i cili, si një pasqyrë, shpreh shkallët e ndryshme të përsosmërisë dhe zhvillohet i pavarur nga të gjitha monadet tjera. Gjithësia e formuar nga këto monada është e bazuar në një harmoni të para-krijuar, të përcaktuar nga Perëndia. Por horizonti mendor i njeriut është aq i ngushtë sa që ai nuk mund të kuptoj dhe pranoj se vuajtjet semundjet dhe vdekja të jenë pjesë të harmonisë universale. Kjo gjithësi Leibniziane, më e mira e asaj kohe, u bë objekt tallës nga filozofi satirik Voltaire në romanin e ti "Candide" (1759).

Punimet filozofike të Leibniz-it, ushtruan një ndikim të konsiderueshëm  tek  filozofët gjermanë të shekullit tetëmbëdhjetë, pikërisht ndikim të madh patën  von Wolff dhe Immanuel Kant.

***

Veprat:

• 1684: nova methodus pro maximis et minimis
• 1686: Discours de métaphysique
• 1704: Nouveaux Essais sur L'entendement humain)
• 1707–1711: Scriptores rerum Brunsvicensium, 3 Bde. 
• 1710: Essais de théodicée)
• 1714: Principes de la Nature et de la Grâce fondés en Raison – Monadologie
• 1759 (u botua pas vdekjes): Protogaea oder Abhandlung von der ersten Gestalt der Erde und den Spuren der Historie in Denkmalen der Natur
• Disputatio Metaphysica De Principio Individui. Lipsiae 1663, Online-Ausgabe der Sächsischen Landesbibliothek – Staats- und Universitätsbibliothek Dresden
• Gottfredi Guilielmi Leibnüzii Lipsensis, Ars Combinatoria. [Jena] 1690, Online-Ausgabe der Sächsischen Landesbibliothek – Staats- und Universitätsbibliothek Dresden

Burimi: Microsoft Encarta 97 Enciklopedia