|
Majlinda Bedri Rama (Nana) lindi me
27.05.1980 ne Tepelenė. Shkollimin fillor dhe tė mesėm i kreu nė
qytetin e lindjes. Nė vitin 1998 -2002 vijoj studimet nė degėn Gjuhė
dhe Letėrsi shqipe pranė universtitetit Eqerem Cabej nė
Gjirokastėr. Aktualisht jeton nė Fier.
Prej disa vitesh ka punuar si
administratore nė shėrbimin social, mė pas pėr pak kohė si mėsuese
kurse prej vitit 2004 punon nė media vizive dhe tė shkruara.
Nė vitin vitin 2004 botoi librin i parė
me poezi : MERRMA LOTIN PENG kurse nė vitin 2006 del libri i saj i
dytė poetik HĖNĖ E QIELLIT TIM
Analizė e shkurtėr e veprės
Me paraqitjen e Majlinda Ramės nė sqenėn
letrare, poezia shqipe u pasurua me lirika tė njė identiteti tė ri nė
tė shprehurit e tė rradhitjes sė emocioneve e tabllove nė to.
Lexuesi shpesh i mėsuar tė kėrkoj hapėsirėn e ndjenjave, kėtu gjenė
zakonisht togje nga tri fjalė tė farkuara nė njė gjendje tė
thellė pėrjetimi qė nuk toleron mė pėrshkrim tjetėr anėsor a plotėsues.
Ky, ta quaj mentilatitet i tė shprehurit tė pėrjetimeve tė shpirtit,
bėnė qė nė fillim lexuesi tė formoj idenė se Majlinda Rama shkruan
poezi deridiku elitare tė dedikuara njė klase lexuesish, por me ngadalėsimin
e ritmit tė tė lexuarit qė vjen nga ajo se kėto poezi e detyrojnė
disi lexuesin tė « merret » me to, ai mishėrohet me kėtė
formė magjike tė pasqyrimit tė ritmikės sė shpirtit dhe pėrfundon
duke u thelluar e analizuar nė thellėsitė mė tė mėdha, mėsheftėsitė
e shpirtit tė shprehura nė mėnyrė lakonike por me njė simbolikė tė
bukur e tė pashoqe. Nuk mund tė them se nuk ka aspak elitizėm por
konstatimi im shkon drejt faktit se poezia elitare sillet ftoftė me
lexuesit e profileve tė ndryshme dhe pėrkon vetėm me njė rreth tė
caktuar potenciali tė vogėl adhuruesish tė poezishė. Njė ndėr
poezitė qė ngritet nė rangun elitar ėshtė « Ndajnate »
, por edhe kėtu lexuesi adhurues i poezisė, nuk ka nevojė pėr tė
gjurmuar kritika e komente, se ai pa to shijon, ndjen dhe kupton forcėn
e simboleve dhe antitezės nė dy vargje (si venduza oktapodėsh,/
indogjenė tė pangjyrė) qė flasin me magji joshėse. Oktapodėt,
kėta tinzarė tė cilėt kėrkojnė tė dėmtojnė tinzėrisht e pandėrpre
nga njėra anė e indogjenėt (tė pangjyrė) qė janė
sintezė e prodhuar nė brendi e pa ndihmė nga jashtė, ndėrtojnė kėtė
(nė shembullin tonė) figurė stilistike tė jashtėzakonshme tė
poezisė antitezėn qė pėrmenda pak mė lartė.
Nė poezinė Prindėrve tė mi,
ndihet njė arsyetim, pendim e kėrkim falje prej prindėrve. Aty kėndohet
pėr dashurinė e madhe ndaj tyre por nė njė moment, njeriu vė re se
ndoshta nuk ka mundur ti jep prindit aq sa do tė kishte dashur tani
tė kishte bėrė pėr ta. Aftėsia pėr tė kuptuar prindin akoma pa u
bė vet prind ėshtė pak sa e cunguar dhe ndėrron e kupton vlerėn e
saktė nga momenti kurr lindin fėmijėt. Kjo ndjenjė qėndron diku
thellė nė zėmrėn e poeteshės andaj edhe vargjet e
mrekullueshme e me gjėrėsi tė shpirtit human ju drejtohet prinėrve
tė vet:
Jam bėrė nėnė.
E dini?
...
Tani ju kuptoj
Dashuri nėnė!
Dhimbje prindi!
Realiteti i kėsajė poezije ėshtė
prezent qė nga vargu i parė dhe njė topo-vėshtrim i shkurtėr tregon
kulmin, gjiun familjar shtėpijėn e prindėrve, shtėpinė e fėminisė
dhe tė mbresave tė para tė jetės aty.
Njė ndėr poezitė qė personalisht e kam
mė pėr zemre ėshtė Spitali. Janė tė paharueshme brenga,
friga, vuajtja e prindėrve pėr fėmijėn. Lexojmė storje nga mė tė
prekshmet qė i pėrkasin marrėdhėnieve shpirtėrore prind fėmijė
dhe gati gjithėnjė ata janė gėrshetim ndjenjash mė tė thukta
humane. Poetė, piktorė, artistė tė profileve tė ndryshme ngritėn
monumente shpirtėrore nė lėmitė pėrkatėse. Bėj kėtė digresion tė
vogėl qė mė lehtė ta kem tė kuptoj dhe tė shpalos fuqinė e
dashurisė amėrore qė e gjejmė nė kėtė vjershė. Krahasimi
vet kalon nėpėr njė kukull
Pak gjė, do tė themi
Por duke
lexuar vjershėn e pėrmendur mė lartė, njė dridhje e paspjegueshme
kaplon shpirtin
Simbolikė qė kalon nėpėr kukullėn si krahasim
nga realja e jetės e zbėrthehet nė lotė tė lexuesit:
teksa djalit i kėrkojnė
edhe venat mė tė holla
Dikur i bėja qindra injektime
kukullės sime
Penduar jam sot.
Vend tė posaēėm nė poezinė e Ramės zėnė
figurat mitologjike me tė cilat ajo krijon vargun e saj karakteristik tė
cunguar nga foljet nė vend tė sė cilės flet simbolika si element
narrativ shpirtėror. Nė Metempsikozė hasim vargjet qė
trajtojnė kalimin e kohės e pra jetės nėpėr tėrė etapat e saja tė
pasqyruara nė muajt e vitit e i tėri ky proces pa ndihmėn e
kallzuesit;
Kėta muaj viti
si tespihe tė varura nė pč:
tė verdha, tė kuqe, fildishi;
lėng balte, nektar vjeshte,
kollė e thatė dimri.
pėr tė ndėrlidhur mandej mitin e
Ganimedit dhe kupės sė Hefaistosit qė rrokulliset (si vitet
tona qė rrokullisen) dhe nuk dehet e kalon nė qiell (galaksi).
Trazohen me perėndimin e erės.
Si kupa e Ganimedit,
perėndisht,
i rrėkėllejmė e sdehemi.
Vij nė pėrfundim se vepra poetike e
Majlinda Ramės ėshtė klithmė lirizmi e njė intelektualeje dhe asesi
elitizėm edhepse ndoshta aty kėtu gjejmė tendenca tė tilla qė vijnė
nė plan tė parė nga kultura e gjėrė qė ka poetesha dhe nuk janė
prodhim i njė dėshire pėr ēfardolloj shkėputjeje nga lexuesi i rėndomtė
i dashuruar nė artin poetik. Ska hamendje se autorja ynė trason rrugėn
drejtė elitės poetike tė letėrsisė sonė, por poezia e saj nuk ka tė
bėjė dhe nuk ėshtė e komponuar pėr njė shtresė tė posaēme
lexuesish tė pajisur me njohuri tė posaēme akademike dhe andaj vjershėrimi
i Ramės nuk mund tė lidhet e trajtohet si elitizėm qė pėr
mua ka njė konotacion negativ. Autorja ėshtė nė anėn e publikut tė
gjėrė poetik dhe lexohet me ėndje. Personalisht shpresoj se ajo do tė
mbaj dhe do tė perfeksionoj kėtė stil dhe kėshtu tė prek qiellin
poetik shqiptar e ndėrkombtar.
- Cikėl poezishė tė zgjedhura
|
Ndajnate
Trojė e djegur,
kėngė e gjallė Ilioni!
Turren drejt teje
si venduza oktapodėsh,
indogjenė tė pangjyrė.
Si
tė jem shtyllė harrese,
rrjedh fytyra prej lėndine e,
sėrish mbetem
nė parmak tė pikut tė natės.
Shtergu,
nė zgjim tė ditės,
nė ėndrra tė tejdukshme
mė ēon.
Kohė e pakohė
Mi hėngrėn sytė kėpucėt e Lulit tė vocėrr,
ma therėn zemrėn.
Amebė u bėra njė ēast -
- i zura pusinė njė tsunami.
Nė dekada mu trishtuan beharet e brishta,
mbi gėrxhe lėmzake,
kur dy bletė mė pickuan
shirave tė ndezura
Dritėmėngjeseve u miqėsova me beduinėt
Nė spital
Si degė e kėrrusur dhimbjeje
Varur mbi tim bir,
qė pafajėsisht mė buzėqesh.
A thua ėshtė mirė?
Mė trembin tė bardhat bluza,
teksa djalit i kėrkojnė
edhe venat mė tė holla
Dikur i bėja qindra injektime
kukullės sime
Penduar jam sot.
Rendje pėr vetėnjohje
(Pasqyrė e thyer)
Natyrat rrudha lakuriqe,
ti flokė livadhesh kreh,
pėrtej teje dėgjohen thirrje.
Pasmesnate.
Kuaj me flatra brenda
ujit tė thyer,
mes zemėrimit tė ėndrrės
me urrejtjen e zgjimit -
- ti ecėn,
edhe pse tė trembin.
Lutje tė bardha.
Qiejt ti vodhėn nė petale
tė thėrrmuara, si tym vranėsie
Ti ecje.
Mjaftoheshe me atė ishull,
ndėrtuar vite mė parė.
Ishull i lashtė,
rrethuar me akuj vetėtimash,
me gėnjeshtra qesharake
Vazhdo tė rendėsh,
edhe pse ėshtė hidhur.
Ti, pikėllimtar
nė mozaikėt e ajrit
|
Prindėrve tė mi
Malle lashtėsie bluaj nė mullirin
e ėndrrave tė mia.
Stėrkala dashurie tė paformėta,
por tė fuqishme,
postoj pėr te shtėpiza ime.
Aty jeni ju.
Aty mė prisni krahėhapur e
me heshta malli godisni largėsinė.
Tė dua, baba!
Tė dua, nėnė!
Mė mungon pėrkėdhelja juaj
qė skam arritur ta marr kurrė
Jam bėrė nėnė.
E dini?
Me fėmijėt e mi vij ju takoj mbrėmjeve,
pėrpara jush ulem e falem.
Tani ju kuptoj
Dashuri nėnė!
Dhimbje prindi!
Metempsikozė
Kėta muaj viti
si tespihe tė varura nė pč:
tė verdha, tė kuqe, fildishi;
lėng balte, nektar vjeshte,
kollė e thatė dimri.
Trazohen me perėdnimin e erės.
Si kupa e Ganimedit,
perėndisht,
i rrėkėllejmė e sdehemi.
Plagė e pashėruar
Nga Mali i Urrejtjes
gjarpėrime rrufesh pėrpinin
hapat e lodhura tė ditėve.
Si flakė tė zbehura brezash.
Zbehen netėt
nė zbrazėti tė panumėrta.
Lejleku i parė
e braktisi
ēerdhen
Qyteti im
Si akrep i ngecur ore -
- qyteti im.
Me sytė e thinjur
kėrkon shpėtim.
Teh i ndryshkur, mbetesh pa lėvizur,
fllad, erė, shkulm Tepelene,
qė si silueta mė shfaqen rrugės sime.
Braktisur kjo pranverė tek ti.
Pse qan?
Ke dhimbje?
Plagė tė pashėruara?
Qyteti im!
Pikėlluar nė ēdo qelizė
nga grahma acari
Qė tė gėrryejnė e tė rrudhin mushkėritė
Zgjedhjen
e bėri:
© Filolet |
|