Të luftosh dispeptizmin te njeriu, në radhë të parë është një ndjenjë e krenarisë,  ndofta kjo është një mënyrë për ta çliruar njeriun nga frymëmarrjet e errëta që përherë e nxënë në forma të ndryshme, dhe e dobësojnë më shumë nga realiteti njerëzor. Bota që mbetet e squllët është krijuar në atë mënyrë që njeriu të mos arrijë një ekzistencë absolutisht të lumtur. Kjo nismë e këtij krijimi përmban lojën e sprovës duke shtyrë njeriun drejt dëshirës për pushtet apo drejt forcës. Bota është e ndërtuar me paraqitjen e vullnetit mistik, ndërsa vazhdueshmëria e saj në ditët në vazhdim mbetet një mister i pashmangshëm. Kur gjithçka të kemi kuptuar prej jetës atëherë ne do të kuptojmë se kemi qenë udhëtar të mërzitshëm të vetvetes sonë, madje dhe, pa e ditur as vetë ne se si. Pasioni për të jetuar domosdoshmërisht në këtë botë mbetet një herë e përgjithmonë relative, ndërkaq, kjo duket që është mjaft komplekse për ta kuptuar deri në joshjet thelbësore. Paraqitja e kësaj bote me motivin për ta jetuar domosdoshmërisht është një kusht i ekzistencës sonë transite. Ne udhëtojmë drejt një joshjeje të panjohur, ku paraqitja dhe vullneti ynë është një absurditet i pazakontë, duke mos ditur se e nesërmja mund të jetë një lojë e hidhur e jona. Ne duhet të udhëtojmë pas misterit të së nesërmes, ku përjetimet tona ndiesore duhet të shndërrohen drejt një paraqitjeje të kësaj bote. Njeriu dhe bota janë midis vullnetit dhe sprovës. Megjithëkëtë kondratiktë njeriu diktohet pas vullnetit për të ndryshuar vetveten. Bota e provon atë, madje dhe e josh me të vetmin qëllim që të arrijë te përfitimet e tij vetjake, qoftë edhe nëse përfitimet e tij janë në kundërshtim me ligjet e natyrës. Njeriu pas këtij akti shndërron arsyen, ngase bota si paraqitje ia motivon lojën drejt shndërrimit. Pasojat që mund të vijnë nuk janë vetëm të njeriut, por dhe të botës, sepse provon sensin e paraqitjes së sprovës, dhe e gjithë kjo përshpejton njeriun në hamendje të kohë pas kohëshme. Kjo paraqitje e bënë të tillë njeriun përballë këtij realiteti, e cila më pas manifestohet me ngacmimin dhe formimin e egos duke e privatizuar atë në mënyrë të konsiderueshme. Njeriu mbetet një vepër e pafajshme, pavarësisht nga bota dhe ligjet e saj absurde që e diktojnë më shumë drejt imponimit. Ai me kohën në vazhdim është gjendur papritur në këtë udhëkryq, mirëpo vullneti i tij tepër njerëzor avancon mendimin për të tejkaluar vetveten në kufij transcendental.

Paraqitja e botës rëndom sjell dhe fundin negativ të njeriut. Ky fund është interpretimi i humbjes së durimit të njeriut, kur ndodhet në stazet psikike të ankthit. Vepra e kësaj bote është shterpe, provokon instancat e tij ideore nëpërmjet vullnetit për forcë. Paraqitja e botës në përmbajtje është kontraverse, një udhë e ngushtë që sjell ankth dhe akte psikike të provokueshme. Përjetësimi i njeriut nga kjo paraqitje mistike dhe provokuese e botës, e detyron atë të shndërrohet, dhe njëkohësisht të përballet me misterin e së nesërmes ku kjo e fundit mund t’ia shndërrojë vlerat e përgjithshme të tij. Megjithatë, njeriu siç thoshte Kant-i, është si një kafshë racionale; ose siç thoshte Volteri, si makinë dehëse, njeriu asnjëherë nuk është i gatshëm që ta shmang këtë botë të rreme, madje as dhe ta humbasë, ai është gjithnjë optimist duke shpresuar në ditët e ardhshme, se fatin e tij do të mund ta ndryshojë sipas planit inteligjent. Megjithatë, edhe përkundër të gjitha përpjekjeve një ditë, ai duhet të shuhet përgjithmonë! Por duke e ditur që një ditë do të shuhet përgjithmonë, dhe vetëm veprat e tij do të cilësohen të pavdekshme, ai duhet të mos e bëjë gabimin e turpshëm që ia imponon jeta! Nuk shoh ndonjë karakter sublim që mund t’ia zbulojë rrënjët e urtësisë, dhe të vërtetës së përjetshme. Është një paraqitje rrumbullake e papërcaktuar mirë nga vullneti i domosdoshëm i njeriut, me gjithë misterin që posedon, si një e keqe e domosdoshme pa iu shmangur dot. Bota mbetet vetëm një përsëritje e mistershme brenda llojit të vet, ndërsa kjo përsëritje e mistershme po ndikon negativisht te njeriu. Ai duhet të priret pas një rregulli të ndërgjegjshëm, ku vetëm nga veprimi i mendjes së tij progresive vjen ndryshimi i madh; ku thjesht duhet t’i përshtatet lojës së rrezikshme. E cilësoj lojë të rrezikshme, ngase misteri dhe absurditeti janë dy vrastarët më të mjerë të njeriut. Sidoqoftë, edhe përkundër botës si paraqitje drejt sprovës, njeriu mbetet i pafajshëm dhe krijesa më e vlerësuar nga të gjithë. Shpirti, mendja, arsyeja, ndërgjegjja e njeriut janë ndër virtytet më të larta emocionale që gëzon ai, madje ku dhe secila krijesë e gjallë e tokës do t’i kishte zili me shpresën për t’i rezistuar së keqes së pakapërcyeshme. Bota, hera-herës është një përvojë e mirë, por herë-herë një humbje dhe një përvojë e hidhur e papërsëritshme ndonjëherë. Ky ligj i botës që është i pandryshueshëm, dhe kjo natyrë njerëzore që është e pafajshme ndodhen në një arenë mistike ku loja dhe fatet nuk ngadhënjejnë dot. Por në fund, triumfon bindja ndaj të vërtetës. Në syrin e të vërtetës së pashmangshme, bota paraqitet e dorëzuar para të gjitha planeve të mundshme. Ajo njëherë e përgjithmonë mbetet një përfaqësim i thjeshtë me episodë misterioze të pakuptimtë, ku njeriu është dhe mbetet shprehja individuale e krijimit të botës me përpjekjen dhe tendencat përtej njerëzore. Plani i diktuar i botës nuk rrjedh nga asnjë pamje empirike, por është një strategji e veprimit mbi arsyen e sprovës. Fati i botës është i pandryshueshëm, prandaj njeriu mbetet një hero, dhe ndërkohë i ngushëlluar me veprimin e ndërgjegjes së tij. Ky fat është përvoja e hidhur e tij, që asnjë shkak tjetër inteligjent në botë nuk e modifikon atë, për një ndryshim të ri të domosdoshëm. Imagjinoni, dashuritë e mëdha si ato romantike dhe revolucionare, gjithmonë në thelb janë të ndërtuar prej një fati të hidhur, që në të vërtetë janë të pashmangshme. Kjo botë është mjeti i fundit që të imponon fatin e hidhur, ku dhe të shëmton pafundësisht, pa e ndryshuar më dot.

NGA I NJËJTI AUTOR:

●Absurditeti i botës
●Bota si sprovë mistike
●Letra filozofike
●Politika
●Mbi artet
●Mbi vullnetin
●Skicë mbi filozofinë
●Shpirti



Ballina